VandaagsVertaalProbleem

   Mijn favoriete gedichten zijn gedichten waarin niets gebeurt. Maar daar zit ik qua kindergedichten wel met een probleem. Want die willen spannend zijn. Met veel actie.    Daarom doe ik vooral mijn best de twee te combineren. Gedichten waarin én niets gebeurt én die toch razend spannend zijn. Zoals Er liep een man op straat en De wezel en de ezel .    Deze mag er ook wezen, al is hij kort. Hoewel, misschien is het een eeuwigdurend gedicht en kun je aan het eind gewoon weer door met het begin.    Maar wie is dat ‘mannetje ‘aan een molentje’? De mulder? Het is een beschrijving, verklap ik, van een whirligig , een windspeeltje, waarop het mannetje gaat staan als de wieken draaien en weer gaat zitten als het molentje stopt.    Maar maakt dat wat uit als je het niet weet? Het molentje Een mannetje aan een molentje          dat draaide, draaide, draaide, de wi...

   Het is tegenwoordig, met de omvang van IJ / EV als een van de voornaamste lokkertjes, ja misschien wel het USP van de roman, bijna niet meer voor te stellen, maar toen DFW met het boek bezig was, werd hij vooral gekweld door de zorg dat het boek te dik zou worden. Niet te dik voor wat het was, maar te dik voor de dikglazige ogen van potentiële uitgevers, die in plaats van gouden bergen hoog oprijzende papierkosten voor zich zagen, waartegen de oudpapieropbrengsten, mocht de oplage, wat meer dan waarschijnlijk was, vernietigd moeten worden wegens wansucces, hoe groot ook (de opbrengsten) (vanwege de dikte) niet of nauwelijks zouden kunnen opwegen. DFW had diverse trucjes om de omvang wat minder angstwekkend te doen schijnen, al trapte geen uitgever daar natuurlijk in:    1) Eindnoten in een veel kleiner typlettertje: veel eindnoten zouden best in het lopende verhaal opgenomen kunnen worden, maar toen DFW ze eenmaal had bedacht, gingen ze een heel eig...

   Twee jaar geleden ontdekte ik, rijkelijk laat, de Franse striptekenaar Lewis Trondheim. Aanvankelijk als oprichter en een van de drijvende krachten achter de stripuitgeverij l’Association. En wel als bedenker en maker van OuBaPoliaanse strips, afkomstig uit het Ouvroir de Bande Dessineé Potentielle, de strip-afsplitsing van de Werkplaats van Potentiële Literatuur van Raymond Queneau en consorten. Strips met beperkingen! François Ayrolles ‘reduceerde ’bijvoorbeeld Prousts Recherche tot één strippagina met zes plaatjes. En Gilles Ciment deed hetzelfde met Kuifje en de Sigaren van de Farao . Maar ook mogelijk zijn Expansie, Herkadrering, Iteratie etc. Er zijn inmiddels zes OuBaPo-bloemlezingen uitgekomen en talloze losse albums, alles met een weelde aan contraintes.    Trondheim maakte eerst voornamelijk minimalistische strips, soms een boek met één enkele tekening, eindeloos herhaald, maar onderverdeeld in strookjes met gags ( Le dormeur bijvoorbeeld)...

   Als Gulliver gered is en zijn relaas aan de kapitein doet, denkt die – niet vreemd – dat Gulliver geheel en al de kluts kwijt is. Dat staat er heel simpel maar afdoend maar mooi en strak gezegd als: The Captain hearing me utter these Absurdities, concluded I was raving. Daar moet toch in het Nederlands ook iets aardigs voor te bedenken zijn: we hebben zoveel worden en uitdrukkingen voor tsjoeketsjoeke, van lotje, niet goed wijs, van de pot gerukt, van de ratten bezeken, ze niet alle vijf op een rijtje hebben etc. ad inf. Hoe zou de Nederlandse Gulliver het zeggen? 1727: De Kapiteyn my dus ongerymd hoorende spreeken, meende dat ik raaskalde.     Raaskallen is le mot juste in dit geval: ga ik (denk ik) overnemen. 1792: De Kapitein geloofde nu ook voor zeker, dat ik myne zinne kwyt was toen hy my dus dwaaslyk hoorde spreken.    Klinkt ook leuk, myn zinne kwyt was , maar dwaaslyk spreekt me minder aan. 1862: Toen de kapitein mij ...

   Tot nu toe is het verhaal, en ik wil de nadruk daarop leggen, zeer levensecht. De bijzonderheden die Gulliver vertelt zijn bijzonderheden die iedereen zou vertellen die in Lilliput of Brobdingnag terecht zou zijn gekomen. Noch is het verwonderlijk dat Gulliver altijd aan het koninklijk hof eindigt: hij is een grote en kostbare bezienswaardigheid, een curiosum voor in het rariteitenkabinet van de betreffende volkeren, al heb je daar in Lilliput (en Blefuscu) wel een heel groot kabinet voor nodig. Ik wil maar zeggen: ik heb als lezer het relaas van L. Gulliver geen moment niet geloofd. Ik heb geen moment gedacht: nee, dat kan niet, dat moet verzonnen zijn. Tot hier. Tot het laatste hoofdstuk van het tweede boek, als zijn houten kamer door een roofgierige arend wordt opgetild aan de ring op het dak en door de lucht over zee wordt weggewiekt. De arend wordt aangevallen door soortgenoten – is het vermoeden van Gulliver, een vermoeden dat later min of meer bevestigd wordt ...

   Tot de meest geciteerde passages uit Gulliver’s Travels behoren de paar regels waarmee de koning van Brobdingnag de soortgenoten van Gulliver afschildert, wanneer Gulliver tegenover de koning in gloedrijke en lofvolle bewoordingen hoog opgeeft over de staatsinstellingen in Europa. Daarop stelt de koning hem nog allerlei vragen, die Gulliver niet bij machte is zodanig te beantwoorden dat de koning er een beter oordeel over het mensenras aan overhoudt. De koning, nochtans de kwaadste niet, pakt Gulliver op en streelt hem zachtjes, en zegt dat hij hoopt, aanneemt dat Gulliver door zijn lange jaren op zee de meeste ondeugden van zijn soort ontlopen is, en dan volgt deze fameuze passus: But, by what I have gathered from your own Relation, and the Answers I have with much Pains wringed and extorted from you; I cannot but conclude the Bulk of your Natives to be the most pernicious Race of little odious Vermin that Nature ever suffered to crawl upon the Surface of the Eart...

   Gulliver vertelt dat hij in Brobdingnag het meest in angst heeft gezeten toen hij op zeker moment door een aapje dat langs het raam van zijn ‘kindermeisje’ Glumdalclitch naar binnen was geklauterd, uit zijn huis gehaald werd en mee het dak op genomen, want het aapje dacht in alle liefdevolle zorgzaamheid dat Gulliver ook een aapje was dat gezoogd wilde worden. Het is een ontroerende episode. Als Gulliver gegrepen is, staat er: He took me up in his right Fore-foot, and held me as a Nurse doth a Child she is going to suckle – waarmee voor mij duidelijk is dat het aapje een vrouwtje is en dat ik haar dus met het vrouwelijk persoonlijk voornaamwoord zal moeten benoemen, waar het Engels het mannelijk voornaamwoord heeft, ook niet gek trouwens, wat betreft inlevings- en invoelingsvermogen van Gulliver, want de meeste schrijvers zouden naar dieren met it verwijzen.    Bovendien is het een aapje , een Monkey , en geen Ape , of aap, want met aap worden in he...

1 schuilevinkje Aan het begin van hoofdstuk 3 (we zitten nog steeds in Lilliput) vertelt Gulliver dat hij bezoek krijgt van jongens en meisjes to come and play Hide and Seek in my Hair . Verstoppertje spelen, ligt voor de hand, zoals 1940, 1979 en 2004 dat hebben. Maar dat heette vroeger ook anders: 1727 heeft schuylewinkje speelen , 1792 maakt er buitelen van en 1862 heeft schuilhoekje spelen. Dan vind ik schuilevinkje hier wel zo leuk, en zie: schuilevinkje heeft ook 1974! 2 bijdraaien Gulliver is eindelijk ontsnapt uit het dubbeleilandrijk Lilliput-Blefuscu met een sloep van zijn eigen formaat, die hij voor de kust van Blefuscu op de rotsen aantrof en opkalefaterde. Hij ziet een schip in de verte, en komt dichterbij, want the Wind slackened , dat wil zeggen de wind slapte (1727), nam af, maar direct daarna staat er hetzelfde werkwoord met het schip als onderwerp, The Ship slackned her Sails , dat is vertaald als zy lieten eenige zeylen vallen (1727), Het schip streek zyne...