Posts

567 Gulliver met driehonderd: kwalijk voorbeeld

Afbeelding
   Gulliver heeft (in hoofdstuk 1 van het Lilliput-deel) in Londen een chirurgijnspraktijk en via zijn leermeester, Mr. Bates, ook patiënten. Maar Mr. Bates gaat dood, en dan volgt een enigszins raadselachtige zin, want kennelijk weet Gulliver, aan zichzelf overgelaten, zijn patiënten niet te behouden en ook geen nieuwe te vinden. En dan staat er, dat hij weigert het slechte voorbeeld van veel van zijn collega-chirurgijnen te volgen en dan maar naar zee gaat. But, my good Master Bates dying in two Years after, and I having few Friends, my Business began to fail; for my Conscience would not suffer me to imitate the bad Practice of too many among my Brethren.    Welk slecht voorbeeld dat is, daar mogen wij naar raden. Het zou kunnen dat ‘bad Practice’ niet meer betekent dan er met de pet naar gooien, wat veel artsen zouden doen. In elk geval heb ik de indruk dat er meer achter zit, en dat ik het niet helemaal begrijp. De eerdere vertalingen hebben het ...
Een reactie posten
Meer lezen

566 De Nederlandse Gullivers sinds 1727

Afbeelding
    Gulliver met driehonderd is tegelijkertijd de Nederlandse Gulliver met tweehonderdnegenennegentig. Want de eerste vertaling verscheen luttele maanden na de Engelse editie van oktober 1726, namelijk in januari 1727. Waarmee het de eerste Gulliver -vertaling ter wereld is. (De Franse volgde datzelfde jaar.) De vertaling is anoniem, maar de universiteitsbibliotheek van Leiden bezit een exemplaar, waar op de titelpagina in inkt en contemporaine orthografie staat bijgeschreven: ‘uijt het Engelsch vertaalt door Doctor Cornelis van Blankesteijn’. En de swiftoloog F.J.A. Jagtenberg heeft geen reden om dat in twijfel te trekken, al is over deze Van Blankesteijn verder niets bekend. [1]    De tweede vertaling dateert uit 1792 en is ook anoniem. De derde vertaling – ik tel alleen de complete vertalingen, niet de bewerkingen, meestal voor kinderen – is een uitgave van A.C. Kruseman uit 1862, van de hand van J.W.N. Mosselmans, en heet Reizen van Lemuel Gulliv...
2 reacties
Meer lezen

565 Gulliver met driehonderd

Afbeelding
   Dit jaar vieren we de driehonderdste verjaardag van de Travels into Several Remote Nations of the World , het verreweg vrolijkste sombere en somberste vrolijke boek dat ooit tussen twee kaften op deze aardbol is verschenen. Candide , akkoord, is ook niet echt positief over de mens en zijn diep ingekankerde drijfveren, maar is eerder sadistisch en naargeestig en biedt geen hoop, terwijl Gulliver’s Travels , zoals het verneukeratief bekend is komen te staan, bij alle onweerlegbare misantropie ook, in al zijn naïviteit, wonderlijk bevrijdend is.    Gulliver, daar zit gullible in, onnozel en goed van vertrouwen, en in Gulliver zit ook het Nederduitse gelover , een woord dat naar twee kanten werkt, als goedgelovig en als alleen geloven wat je met eigen ogen ziet. Gulliver begint als eerste en eindigt als tweede, op zijn vier achtereenvolgende reizen.    Het boek is een reisverhaal, zoals er in die tijd veel verschenen. Als je verre kusten...
Een reactie posten
Meer lezen

564 De gummi-mummie, het mosterdmannetje en Vreuneke-Teuneke Bliereblane

Afbeelding
   De meeste monsters waarmee je wordt banggemaakt bestaan niet. Ze zijn verzonnen om je iets te laten doen, bijvoorbeeld slapen, of iets te laten laten, bijvoorbeeld wakker blijven. ‘Als je nu niet snel gaat slapen komt de Huppeldepup en die eet je op of die neemt je mee en dan kom je nooit meer terug.’ Flau-we-kul. Boemannen bestaan niet.    Behalve eentje. Die bestaat wel. Hoe ik dat weet? Ik heb hem gezien, en ik heb er een foto van genomen. Het is een beetje vage foto, maar dat kwam omdat hij zo dichtbij was.    Het was de gummi-mummie, en ik kon alleen maar uit zijn klauwen blijven als ik hem beloofde dat ik anderen voor hem zou waarschuwen. Dat hij zou komen als ze niet wilden slapen.    Ik vroeg: Maar waarom moet ik anderen voor je waarschuwen? Kun je niet gewoon komen en ze bang maken?    ‘Nee, je moet ze waarschuwen, want dan geloven ze je expres niet, die rotkinderen, en denken dat je het verzonne...
Een reactie posten
Meer lezen

563 Hoe ik mezelf van de verdrinkingsdood redde en ook het gedicht

Afbeelding
   Raadselrijmpjes ben ik nooit een fan van geweest. Waarschijnlijk omdat ik ze nooit kon raden. Of ook omdat ik het me op mijn fatsoen trok: geamuseerd wil ik worden, niet betrokken, doe je werk, werk! Kruiswoordraadsels heb ik ook nooit gekund. Laat staan cryptogrammen. Finnegans Wake wordt wel eens met een cryptogram vergeleken, maar het is heel wat anders, ook het vertalen van Finnegans Wake . In cryptogrammen heb je namelijk altijd een ‘juiste’ oplossing, die de maker verzonnen heeft, en waarvan ik dus altijd ga steigeren. Zeg het dan meteen, in plaats van mij met een raadseltje op te zadelen! Daarentegen zijn er in Finnegans Wake geen juiste oplossingen, en dat is het mooie eraan. Je mag er alles in leggen en achter zoeken, daar nodigt het juist toe uit.    Toch kan er wel eens iets door de war raken en als mikadostokjes door elkaar, en dan moet je het weer goed zetten, zo goed en kwaad als dat kan. Het volgende hopeloos in de war-gedicht, dat ook...
Een reactie posten
Meer lezen

562 De klopjacht op de sneer in Awater

Afbeelding
   Hoe is het zo uit de bocht kunnen vliegen? Hoe heeft het zo anders kunnen worden, mijn vertaling vergeleken met Carrolls origineel? Ik leg dat enigszins uit in het stukje voor Awater , hieronder in de tijdschriftspread. Maar er is meer. Meer van hetzelfde, akkoord, maar dat komt omdat het allemaal waar is, wat ik zeg. Het zou niet goed zijn als het nu ineens iets anders was. Dat zou het vertrouwen in het waarheidsgehalte van mijn beweringen al te zeer aantasten.    Toen ik begon met het vertalen van de Snark , dacht ik nog dat ik tamelijk getrouw de woorden en de dichterlijke middelen van Carroll kon overnemen, hap snap en borrel, maar die illusie duurde maar één vierregelige strofe lang. “Just the place for a Snark!” the Bellman cried,          As he landed his crew with care; Supporting each man on the top of the tide          By a finger entwined in his ha...
Een reactie posten
Meer lezen

561 Nachttrottoir in Awater

Afbeelding
    Nachttrottoir kreeg een bespreking in het vrienden-van-de-poëzie-en-van-elkaar-poëzietijdschrift Awater , waarin dichters collega’s uit hun vriendenkring mogen bespreken in zonder uitzondering welwillende, treffende, mooie, ja poëtische recensies, gesteld in zonder uitzondering welwillende, treffende, mooie, ja poëtische woorden. De besprekingen zijn prozagedichten op zich, kun je wel zeggen.     Nachttrottoir kreeg in dit nummer ook een welwillende, treffende etc. bespreking, en verderop in de glossy bleek dat het boek op een gedeelde tiende plek was terechtgekomen van beste bundels van het jaar, de top tien zijnde de uitkomst van een rondvraag onder een uitgelezen gezelschap dichtende vrienden van elkaar en een paar van mij – vandaar de stemmen die Nachttrottoir kreeg. Het waren er weinig, stemmen voor Nachttrottoir , omdat het puntenverdelende veld zo groot was en iedereen zijn en haar beste dichtende vrienden niets wilde onthouden. Er waren vie...
2 reacties
Meer lezen

560 Traduction belge!

Afbeelding
D’n Alice na d’n Alice    Eind 2024 verscheen mijn vertaling van d’n Alice, Alice in Wonderland & in Spiegelland , en dan denk je, nu zal het wel even stil blijven aan het Alice -vertaalfront, maar nee, nog geen half jaar later liep ik door de hoofdstedelijke boekhandel S., voorheen S.&H., te A., en waarop viel mijn oog. Van juistem, een kerskakelverse verdietste Alice in Wonderland . Ongetwijfeld omdat de uitgever, De Eenhoorn, de illustraties van de Argentijnse Valeria Docampo een nieuwe editie vond rechtvaardigen.    Het boek met de Docampo-prenten is in vele talen uitgegeven, in het Nederlands, Catalaans, Europees-Spaans, Duits, Italiaans en Frans.    Het boek met de Docampo-prenten verscheen, denk ik (mijn navorsingen zijn nog niet afgerond) voor het eerst in het Frans, in 2020. De op de kaft genoemde vertaalster van de Alice -tekst, de Belgische Emmanuèle Sandron, vertaalt kinderboeken uit het Nederlands, Engels en Duits, en zal di...
1 reactie
Meer lezen

559 Teruggevonden vertaalblog

Afbeelding
   Ik vond een vertaalblog van me terug die niet op VandaagsVertaalProbleem staat. Het kwam, ik gaf een schriftelijk interview en daar werd me een citaat voor de voeten geworpen van mezelf dat ik wilde nazoeken. Ik zou gezegd hebben: ‘Elke vertaler wordt geplaagd door twijfel, onzekerheid en angst voor onkunde. Dat is het enige wat vertalers verbindt. De wil om het goed te doen en de vrees om het niet goed te hebben gedaan. Er is maar één ding dat ze nog meer verbindt. En dat is een diepe overtuiging dat er niemand is die het beter doet dan hij/zij zelf.’    Ik wilde het opzoeken want citeren gaat vaker niet dan wel goed. Maar ik kon het niet vinden op het blog, noch in het boek ( Vertalen wat er niet staat ). Waar heb die gozer het dan vandaan? Nou, uit een blog die in week 39 van 2020 als Vrijdag Vertaaldagse webfilter-column op de Filter -website stond. Blijkt. Waarin ik zelfreflecteer op mijn eerste zelfrefectie, tien dagen na mijn allereerste blog, ...
2 reacties
Meer lezen

558 Braaien

Afbeelding
Het raatsel van Braaien Kseg tegen me frientje Rop: ‘Kep een goeie van Braaien. ’n Raatseltje is het, geen mop, en je mag drie keer raaien. Tis de zoon van me moeder, (Tis egt moeilijk hoor, Rop!) maar tis niet me broer. Nou? Nou? Nou? Geef je het op? Je geeft het op, hè? Ja hè? Ik wist het! Je kan het niet raaien! Oké, dan zeg ik het, komt-ie: Het antwoord is: Braaien!’ ‘Braaien de zoon van je moeder?’ zegt Rop. ‘Je bent niet goed snik!’ ‘Ik snap het ook niet, zeg ik tegen Rop, maar het is wat-ie zei! Hij zei: Ik!’ _____    ‘Het is de zoon van mijn moeder maar het is niet mijn broer.’ Een mop met een baard als Sinterklaas en zijn paard. Maar moet hij daarom maar niet meer gemaakt worden? Alleen omdat hij oud is? Zijn dat geen abjecte ageïstische overwegingen? Zulke ouwe meuk is gezonken cultuurgoed, cultureel erfgoed, afgezonken zinkgoed, en zegt de wijsheid niet: Verwerp het slechte en behoud het goede?    En dan nog, de mop is...
Een reactie posten
Meer lezen

557 De vertaler de baas: eindelijk

Afbeelding
   Als er iemand is die vertaalt wat er niet staat, dan is het Antonin Artaud wel. Zie zijn vertaling van hoofdstuk 6 van Lewis Carrolls Through the Looking-Glass uit 1943-1947, getiteld L’arve et l’aume .    De openingsregel luidt bij Carroll: However, the egg only got larger and larger, and more and more human: when she had come within a few yards of it, she saw that it had eyes and a nose and mouth; and when she had come close to it, she saw clearly that it was HUMPTY DUMPTY himself. “It can’t be anybody else!” she said to herself. “I’m as certain of it, as if his name were written all over his face.”    Bij Artaud is dat geworden: Cependant l’oeuf narmissait à vue d’oeil, s’en troublant tira doc vers l’oc de l’oc humain: quand elle n’en fut plus qu’à quelques pas, elle vit qu’il avait des yeux et un nez et une bouche et quand elle eut tout à fait le nez dessus, elle vit que c’était Dodu Mafflu lui-même, intropoltabrement. ...
Een reactie posten
Meer lezen