498 Vertalen wat er niet staat – uitnodiging voor de presentatie

Vandaag over een week! Pegasus Boekhandel! Singel Amsterdam! Vrijdagmiddag 20 juni! 17.30 uu! Met uitreiking van eerste exemplaar aan Erik Bindervoet! Natuurlijk! Komt allen! In getalen!

Reacties

Een reactie posten

met onder meer de afgelopen tijd

566 De Nederlandse Gullivers sinds 1727

Afbeelding
    Gulliver met driehonderd is tegelijkertijd de Nederlandse Gulliver met tweehonderdnegenennegentig. Want de eerste vertaling verscheen luttele maanden na de Engelse editie van oktober 1726, namelijk in januari 1727. Waarmee het de eerste Gulliver -vertaling ter wereld is. (De Franse volgde datzelfde jaar.) De vertaling is anoniem, maar de universiteitsbibliotheek van Leiden bezit een exemplaar, waar op de titelpagina in inkt en contemporaine orthografie staat bijgeschreven: ‘uijt het Engelsch vertaalt door Doctor Cornelis van Blankesteijn’. En de swiftoloog F.J.A. Jagtenberg heeft geen reden om dat in twijfel te trekken, al is over deze Van Blankesteijn verder niets bekend. [1]    De tweede vertaling dateert uit 1792 en is ook anoniem. De derde vertaling – ik tel alleen de complete vertalingen, niet de bewerkingen, meestal voor kinderen – is een uitgave van A.C. Kruseman uit 1862, van de hand van J.W.N. Mosselmans, en heet Reizen van Lemuel Gulliv...
Meer lezen

567 Gulliver met driehonderd: kwalijk voorbeeld

Afbeelding
   Gulliver heeft (in hoofdstuk 1 van het Lilliput-deel) in Londen een chirurgijnspraktijk en via zijn leermeester, Mr. Bates, ook patiënten. Maar Mr. Bates gaat dood, en dan volgt een enigszins raadselachtige zin, want kennelijk weet Gulliver, aan zichzelf overgelaten, zijn patiënten niet te behouden en ook geen nieuwe te vinden. En dan staat er, dat hij weigert het slechte voorbeeld van veel van zijn collega-chirurgijnen te volgen en dan maar naar zee gaat. But, my good Master Bates dying in two Years after, and I having few Friends, my Business began to fail; for my Conscience would not suffer me to imitate the bad Practice of too many among my Brethren.    Welk slecht voorbeeld dat is, daar mogen wij naar raden. Het zou kunnen dat ‘bad Practice’ niet meer betekent dan er met de pet naar gooien, wat veel artsen zouden doen. In elk geval heb ik de indruk dat er meer achter zit, en dat ik het niet helemaal begrijp. De eerdere vertalingen hebben het ...
Meer lezen

565 Gulliver met driehonderd

Afbeelding
   Dit jaar vieren we de driehonderdste verjaardag van de Travels into Several Remote Nations of the World , het verreweg vrolijkste sombere en somberste vrolijke boek dat ooit tussen twee kaften op deze aardbol is verschenen. Candide , akkoord, is ook niet echt positief over de mens en zijn diep ingekankerde drijfveren, maar is eerder sadistisch en naargeestig en biedt geen hoop, terwijl Gulliver’s Travels , zoals het verneukeratief bekend is komen te staan, bij alle onweerlegbare misantropie ook, in al zijn naïviteit, wonderlijk bevrijdend is.    Gulliver, daar zit gullible in, onnozel en goed van vertrouwen, en in Gulliver zit ook het Nederduitse gelover , een woord dat naar twee kanten werkt, als goedgelovig en als alleen geloven wat je met eigen ogen ziet. Gulliver begint als eerste en eindigt als tweede, op zijn vier achtereenvolgende reizen.    Het boek is een reisverhaal, zoals er in die tijd veel verschenen. Als je verre kusten...
Meer lezen

499 Infinite Jest

Afbeelding
    Infinite Jest , de titel van het luchtige niemendalletje van David Foster Wallace, hoe vertaal je die? (Over het dat misschien een andere keer.)    Het is natuurlijk een quote unquote uit het bekendste toneelstuk aller tijden op het (anonieme) Drama des Levens na, uitgesproken als de hoofdpersoon op zijn speurtocht naar de dader(s) van een overval op een winkel in kantoorbenodigdheden in een kluisje van een badhuis in Oxford een schedel vindt die hij identificeert als die van Alaspoor Yorick, een Palestijns-Pakistaanse neurochirurg en schrijver van moppenboeken met een scatologische inslag.    Hamlet (de Hoofdpersoon) herinnert zich deze Alaspoor, roept hij (Hamlet) in de kleedruimte met de schedel in zijn hand uit, terwijl om hem heen in meer of minder behanddoekte staat badgasten langslopen van en naar de douches – als a fellow of infinite jest, of most excellent fancy .    Misschien gewoon eerst eens kijken hoe de t...
Meer lezen

560 Traduction belge!

Afbeelding
D’n Alice na d’n Alice    Eind 2024 verscheen mijn vertaling van d’n Alice, Alice in Wonderland & in Spiegelland , en dan denk je, nu zal het wel even stil blijven aan het Alice -vertaalfront, maar nee, nog geen half jaar later liep ik door de hoofdstedelijke boekhandel S., voorheen S.&H., te A., en waarop viel mijn oog. Van juistem, een kerskakelverse verdietste Alice in Wonderland . Ongetwijfeld omdat de uitgever, De Eenhoorn, de illustraties van de Argentijnse Valeria Docampo een nieuwe editie vond rechtvaardigen.    Het boek met de Docampo-prenten is in vele talen uitgegeven, in het Nederlands, Catalaans, Europees-Spaans, Duits, Italiaans en Frans.    Het boek met de Docampo-prenten verscheen, denk ik (mijn navorsingen zijn nog niet afgerond) voor het eerst in het Frans, in 2020. De op de kaft genoemde vertaalster van de Alice -tekst, de Belgische Emmanuèle Sandron, vertaalt kinderboeken uit het Nederlands, Engels en Duits, en zal di...
Meer lezen

563 Hoe ik mezelf van de verdrinkingsdood redde en ook het gedicht

Afbeelding
   Raadselrijmpjes ben ik nooit een fan van geweest. Waarschijnlijk omdat ik ze nooit kon raden. Of ook omdat ik het me op mijn fatsoen trok: geamuseerd wil ik worden, niet betrokken, doe je werk, werk! Kruiswoordraadsels heb ik ook nooit gekund. Laat staan cryptogrammen. Finnegans Wake wordt wel eens met een cryptogram vergeleken, maar het is heel wat anders, ook het vertalen van Finnegans Wake . In cryptogrammen heb je namelijk altijd een ‘juiste’ oplossing, die de maker verzonnen heeft, en waarvan ik dus altijd ga steigeren. Zeg het dan meteen, in plaats van mij met een raadseltje op te zadelen! Daarentegen zijn er in Finnegans Wake geen juiste oplossingen, en dat is het mooie eraan. Je mag er alles in leggen en achter zoeken, daar nodigt het juist toe uit.    Toch kan er wel eens iets door de war raken en als mikadostokjes door elkaar, en dan moet je het weer goed zetten, zo goed en kwaad als dat kan. Het volgende hopeloos in de war-gedicht, dat ook...
Meer lezen

562 De klopjacht op de sneer in Awater

Afbeelding
   Hoe is het zo uit de bocht kunnen vliegen? Hoe heeft het zo anders kunnen worden, mijn vertaling vergeleken met Carrolls origineel? Ik leg dat enigszins uit in het stukje voor Awater , hieronder in de tijdschriftspread. Maar er is meer. Meer van hetzelfde, akkoord, maar dat komt omdat het allemaal waar is, wat ik zeg. Het zou niet goed zijn als het nu ineens iets anders was. Dat zou het vertrouwen in het waarheidsgehalte van mijn beweringen al te zeer aantasten.    Toen ik begon met het vertalen van de Snark , dacht ik nog dat ik tamelijk getrouw de woorden en de dichterlijke middelen van Carroll kon overnemen, hap snap en borrel, maar die illusie duurde maar één vierregelige strofe lang. “Just the place for a Snark!” the Bellman cried,          As he landed his crew with care; Supporting each man on the top of the tide          By a finger entwined in his ha...
Meer lezen

274 Door persklaarversmurfers omringd

Afbeelding
   Hoe meer je vertaalt, hoe meer je met persklaarmakers te maken krijgt, en hoe meer nodeloze ergernis het oplevert. Ergernis die eruit moet, voordat die zich gaat opkroppen en ophopen en kwalijke dampen naar het hoofd opstuwt.    Ik zal in mijn hiernavolgende kleine boutade bijzonder genuanceerd zijn over de beroepsgroep. Ik zeg: wie de schoen past trekke hem aan, ook al denk ik dat die schoen alle persklaarmakers past. Ik zeg uitdrukkelijk niet – hoewel ik er wel over heb gedacht – ‘de enige goede persklaarmaker is een dode persklaarmaker.’ Zover ga ik niet. Ze hoeven alleen het bijltje er maar bij neer te gooien. Hun draailier aan de wilgen te hangen. Hun pen overdwars in te slikken. De enige goede persklaarmaker is een ex-persklaarmaker. Wat ze verder met hun miserabele leven doen is hun zaak.    Ik maak me geen illusies dat het na mijn aanklacht op zal houden met het persklaarversmurfen, het injecteren van dodelijke eenvormigheid in ...
Meer lezen

107 Dhr. Duffy en het pijnlijk geval

Afbeelding
   ‘Een tragisch geval’ heet de vertaling van Rolf en Edo Loeber van ‘A Painful Case’ uit Dubliners van James Joyce. We schrijven 1967.    In 1968 vertaalt Rein Bloem het als ‘Een pijnlijke zaak’. Die titel blijft tot 1997, zeven drukken lang behouden – en ook in de achtste druk uit 2004, waarin Erik Bindervoet en ik de tientallen dingen die hij had overgeslagen hebben teruggezet en de honderden ergste fouten, missers, blunders, slordigheden etc. hebben proberen te verwijderen – zeer tegen de zin van de vertaler, die er in samenspraak met de redacteur een heleboel weer in ere herstelde en en passant een hele hoop verse miskleunen beging. (Jongens en meisjes, doe dat nooit, andermans vertaling herzien: heel slecht voor je hart.) (En laat jouw vertaling ook nooit herzien!)    In 2016 mochten Erik en ik het dan eindelijk helemaal zelf doen en vertaalden we de titel als ‘Een pijnlijk geval’.    De hoofdpersoon, meneer Duffy, i...
Meer lezen

517 Nachttrottoir (Als je over straat loopt)

Afbeelding
   Het boek is uit.    Manuscript gevonden in een map.    Een voorval in Sint-Petersburg.    Nacht. Kou. Een drogist. Een straatlantaarn.    Een flits van inzicht. In de wereld, de mens.    Tijd en ruimte: opgeheven.    Een schicht van inzicht, aan de grond nagelend.    Iedereen is ik. Nu is hier. Altijd. Overal.    Verstommend. Verstijvend. Openbarend.    Niet in woorden te vatten.    Of toch?    In de map: stemmen, stemmen, veel stemmen.    Een kaleidofonie.    Het voorval door de mond van 77 dichters.    Van de eigenaar van de map ontbreekt elk spoor.     Nachttrottoir .    De tewaterlating is aanstaande: op donderdag 9 oktober bij de uitgever thuis, Koppernik, Keizersgracht 75-H. U die dit leest bent uitgenodigd. ...
Meer lezen