611 Oehoeboeroe krik-krak

   Ik denk dat dit een kietelliedje is. Of misschien een hop-paardje-hop:

Een oehoeboeroe krik-krak vrouwtje
sprong oehoeboeroe krik-krak touwtje,
         het touwtje brak
en het oehoeboeroe krik-krak vrouwtje
met een oehoeboeroe krik-krak smak
viel op haar oehoeboeroe krik-krak gat,
         en dat was dat.

   Maar wat is een oehoeboeroe krik-krak vrouwtje? Oehoeboeroe – veel mensen weten dat niet, maar ze kunnen het altijd aan hun opa of oma vragen, die het dan weer aan hun opa of oma kunnen vragen – is de uil uit de verhalen van Paulus de Boskabouter van Jean Dulieu. We hadden er een boekje van thuis met kleurenprenten op aparte bladzijden gedrukt. De heks heette Eucalypta weet ik ook nog. Van de poppenseries die ervan geweest zijn kan ik me niets herinneren – misschien vielen die in de verschillende periodes dat we geen tv hadden. Of misschien was ik er te oud voor – hoewel ik tot mijn twaalfde wel de verhalen van Wipneus en Pim bleef lezen. Vond ik veel leuker dan de Lof der Zotheid. (En nog steeds eigenlijk.)
   Het was, het boekje in de kast (zie ik aan de kaft op tinternet) Paulus en de drie rovers. Ik herken de schurkentronies! Misschien hadden we Paulus en mol trouwens ook wel, bedenk ik, nu ik het omslag ook op tinternet voorbij zie komen. Van een van de boekjes lag de rug er half af en het andere boekje had helemaal geen rug meer. De gecombineerde vernielzucht van vier kinderen is onstuitbaar.

Maar is Oehoeboeroe een goeie naam voor dit vrouwtje? Oehoeboeroe is een beetje moeilijk uit te spreken met die h in oehoe: is iets als boeroeboedoer dan leuker? Ik denk dat ik het houd op oehoeboeroe: juist dat het een beetje langzaam uitgesproken moet worden geeft iets speciaals aan het gedichtje. Heb ik de indruk.
_____

Het oehoeboeroe krik-krak vrouwtje op de illustratie boven is van Vladimir Konasjevitsj, bij een kindergedicht van Samoeïl Marsjak, of liever gezegd bij een naar zijn eigen meesterhand gezette vertaling van Marsjak van een Engelse nursery rhyme, in het Nederlands vertaald door Ljoeba Dworson en Elise Hess-Binger als Ben ik ’t nou of ben ik ’t niet?, dat ook de titel van het boekje is, uitgebracht door Servire in 1930. Een doorlopend bijgewerkt register op alle VandaagsVertaalProblemen staat in blog 345.

Reacties

  1. Antoinette15 augustus 2026 om 08:41

    We kunnen het Jan van Oort niet meer zelf vragen, maar ik denk dat hij de onomatopee 'oehoe' met het woord ouroboros heeft geklutst. Ook de naam Eucalypta geeft naar mijn idee zijn voorliefde voor fraai gevormde woorden weer. Zou hij er een speciaal notitieboekje voor hebben gehad..?

    BeantwoordenVerwijderen

Een reactie posten

met onder meer de afgelopen tijd

615 Mausie en Katausie

Afbeelding
Mausie en Katausie Er was eens een muisje Mausie, die zag plots een kat Katausie: Katausie had ogen – griezelig grausie, Katausie had tanden – krakerig krausie, en hij zei tegen Mausie: ‘Miausie, miausie, kom eens wat dichter bij mij, lieve Mausie, dan zing ik een liedje voor jou, lieve Mausie, kom maar bij mij en doe niet zo flauwsie.’ Maar Mausie die zei: ‘Ga nou gauwsie! Ik zie toch je ogen – griezelig grausie, ik zie toch je tanden – krakerig krausie! Ik kom lekker niet!’             Dat antwoordde Mausie En snel liep ze weg van Katausie.     Mausie en Katausie is een kort en minder bekend gedicht van kindervriend Kornej Tsjoekovski, waarmee hij veel succes oogstte als hij het voorlas, op bezoek in weeshuizen, tbc-klinieken, vakantiekampen enz. (We schrijven jaren twintig vorige eeuw, plaats: postrevolutionair, postburgeroorlogs Rusland.) Tsjoekovski gebruikt het gedicht later om te verte...
Meer lezen

616 Zhuang Zhi

Afbeelding
Zie je hem niet Als het donker is, zie je hem niet. Als hij zich verstopt, zie je hem niet. Als je niet kijkt, zie je hem niet. Als je net eventjes met je ogen knippert, zie je hem niet. Als je je omdraait, zie je hem niet. Als je even niet oplet, zie je hem niet. Als hij er niet is, zie je hem niet. Als je te laat bent, zie je hem niet.          Kijk! Daar gaat-ie! Waar? Te laat... Als hij weg is, zie je hem niet. Als hij niet thuis is, zie je hem niet. Als je niet weet waar je op moet letten en niet weet wie je moet hebben, zie je hem niet. Als hij zich doorzichtig gemaakt heeft, zie je hem niet. Als hij zich onzichtbaar gemaakt heeft, zie je hem niet. Als hij niet gezien wil worden, zie je hem niet. Als hij zich achter de boom verschuilt, zie je hem niet. Als jij je achter de boom verschuilt, zie je hem niet.          Kijk maar. Niets! Niemand! Alleen een boom! Als je je h...
Meer lezen

614 Rijmen op oek

Afbeelding
   Rijmdwang lijmdwang. Wat bedoelen ze eigenlijk met rijmdwang? Want natuurlijk dwingt rijm. Daarvoor is het rijm en niet bandeloos. Rijm dwingt en metrum dwingt, van nature. Uit de aard der zaak. Ipso facto.    Maar ze bedoelen dat het rijmwoord of de rijmende regel er met de haren bijgesleept lijkt. Als rijmdwang dwangrijm wordt. Dat het plotseling wijst op het kunstmatige van het gedicht. Illusie verstoord. En mensen houden van illusies. Afspraken. Het stilzwijgende contract tussen lezer en schrijver. De suspensoria van het ongeloof.    En toen je klein was, weet je nog, daar zong en neuriede je toch ook liedjes die allemaal op één klank eindigden en hoe gekker hoe beter?    Dus wat kan er dan possibly mis zijn met rijmdwang?    En ik dacht: laat ik mezelf eens ongelofelijk in een rijmdwangmatisch keurslijf persen. Iets maken dat er in zijn geheel met de haren bijgesleept lijkt. Never mind ergens een r...
Meer lezen

261 De komische avonturen van grootmoeder Helder en haar hond

Afbeelding
    The Comic Adventures of Old Mother Hubbard and Her Dog verscheen in Engeland in 1805 en heette geschreven te zijn door Sarah Catherine Martin. In feite had zij het vrijwel helemaal overgeschreven van het twee jaar oudere verhaal over Old Dame Trot and her Comical Cat van T. Evans, dat helaas geen klassieker is geworden, al zijn acht regeltjes wel in de kinderfolklore overgegaan als Dame Trot and her Cat . Old Mother Hubbard sloeg in als een bom, en in 1830 verscheen het, met dezelfde zestien kopergravures, tegelijkertijd in Duitsland en Frankrijk, als de Unterhaltende Geschichte der Madame Kickebusch und ihres Hundes Azor en de Aventures plaisantes de Madame Gaudichon et de son chien .    (De meeste informatie in dit stuk ontleen ik aan het artikel ‘Moeder Hubbard en haar wonderhond in Holland’ van P.J. Buijnsters & L. Buijnsters-Smets.)    De sage werd ook in Nederland opgepikt en verschillende keren vertaald, of liever gezegd b...
Meer lezen

340 Jan Klaassen, de Nederlandse Petroesjka (9)

Afbeelding
XIX.    Met Jan Klaassen kon je zelfs je verkeersdiploma halen. In 1956 werd onze pop in Jan Klaassen, kijk uit! de mascotte voor Veilig Verkeer Nederland [1] en in hetzelfde jaar schreef B.J. Haenen Verkeersavonturen van Jan Klaassen . XX.    Van een heel ander kaliber is het anti-oorlogsstuk van Paul Rodenko uit 1955, Jan Klaassen en de vredesmachine, Een spel voor poppenkast . Net als Jan Engelman wist ook Paul Rodenko van wanten en van woorden. De orensnijder tulpensnijder zag kangaroes door venstergaten kijken, de smalle reigerblik van het licht staren, en de zon aan zijn voeten spelen als een ernstig kind. En Rodenko vertaalde in 1946 het magistrale epos De twaalf van Aleksandr Blok, waarin Jezus in de Petersburgse sneeuwstorm opduikt aan het hoofd van een bataljon revolutionaire soldaten – onlangs door mij na 77 jaar eindelijk opnieuw vertaald (uitgeverij Vleugels bracht het uit).    Het stuk is het meest op rijm met af en t...
Meer lezen

345 Register & Inhoud VandaagsVertaalProbleem (cumulatief)

Afbeelding
[Hiermee vervallen de registers van blog 132 en blog 241 .] Inhoud 1 Register 2 Inhoud 1 REGISTER VandaagsVertaalProbleem    2x2=5: 525     12 , De (Aleksandr Blok): 221 , 321 , 322 , 323 , 340 , 394 , 593 (zie ook Nacht, trottoir )    99 manieren om één gedicht te vertalen: 372 (zie verder Nacht, trottoir )    112 (911, EHBO): 229    Aarens, Evi: 275 , 287 , 307 , 374    Achmatova, Anna: 146    Adam en Eva: 124 , 383 , 512 , 579    Adama van Scheltema, C.S.: 430     Adventures of Hajji Baba of Ispahan , The : 426    advertenties, sovjet: 223 , 277    aftelversjes: 162 , 315 , 403 , 599 , 608    AI: 341 , 378 (zie ook machinevertalen )    alfabet: 400 , 401    algemeniteiten: 1 , 5 , 11 , 26 , 28 , 31 , 36 , 38 , 41 , 85 , 89 , 100 , 110 , 143 , 146...
Meer lezen

74 Tsjechovs drie woorden

Afbeelding
   Netjes Nederlands blijft de vloek van Vertalië.    Eén klein voorbeeldje.    Tsjechovs stekelbessen.    Stekelbessen! Waar de overheerlijke goudgulden tsarenconfiture van wordt gemaakt, de onrijpe, groene bessen leeggeduimd, dus zonder de harige schil en niet de klappende dieppaarse vruchten, met tal van geheime ingrediënten.    Stekelbessen! Ook wel kris, kruisbes, klapbes, doornbes, en kruisdoorn geheten. Maar er zijn veel meer regionale namen. Op mijnwoordenboek.nl (/dialect-vertaler) kom ik ook nog tegen doornappel, beier, stekelbezie (‘bezie’ voor bes mag wel eens vaker uit de kast worden getrokken in Vertalië), klapbes, kroezel, kroenzel, knoepert, knoedelbeer (‘beer’ voor bes idem dito), stekelbeier (en ‘beier’ voor bes ook) en kronselen of kronseltjes, zoals ze heten in het machtige zëpos van Kapitein Iglo, lees dat boek.    Stekelbessen! Die prachtige Ribes uva-crispa! Die schitter...
Meer lezen

22 Nog een keer die allenige occupanten

Afbeelding
   Zover was ik:       Eenzame bezetters van lege luchten       Als november somber dreigend naakt       En al je stamverwanten hebben haast gemaakt       Om het herfstgewolkte na het kerkdorp te ontvluchten ...    Als vertaling van deze regels:       Lone occupiers of a naked sky       When desolate November hovers nigh       And all your fellow tribes in many crowds       Have left the village with the autumn clouds ...    Maar misschien moet ik toch nog terug, want de vierde regel vertaald als ongeveer ‘Verlieten met het herfstgewolkte het gehucht’ – wat ik eerst bedacht – is simpeler, beter. Ik struikel over dat woordje ‘na’: wat is dat, ‘na het kerkdorp’? Nee, het is ‘het herfstgewolkte (...
Meer lezen

170 Het verhaal van de opwindbare muis

Afbeelding
   De hond en de poes moeten bijna wel Voor mij! Voor mij! roepen. Daar lijk je vertalenderwijs niet onderuit te kunnen.    Of – ook leuk – Mijnes! Mijnes! Alleen gaat dat rijmproblemen opleveren, dat voel ik aan mijn klompenwater.    Hoewel... Hé jullie daar, verdwijn ’s ... Durf je wel, wie klein is ...    Er zijn zeker mogelijkheden...    Of je kan denken aan: Blijf af! Blijf af! Is dat even pech, Miauwtje en Waf-Waf.    Zou kunnen.    Vervelend is de vervelende moraal, dat ze nergens om hadden hoeven vechten.    Moralen zijn altijd dubieus. Want als de muis echt was en er nu aan flarden, dood bij hing, hebben hond en kat dan met recht gevochten?    En denk je dat de opwindmuis het leuk vindt?    Het liefst laat ik het verhaaltje eindigen met een wat charmsiaanser slot.     Het opwindmuisje is niet blij. Hm. ...
Meer lezen

44 Dieperder en dieperder

Afbeelding
   Ik ben pas vier vertalingen ver en het duizelt me al. Ik heb de Russische alinea’s zo getrouw mogelijk vertaald, maar wel naar hedendaags Nederlands. Het gaat me immers niet om gedateerde woorden of manieren van zeggen, maar om de sfeer en de toon, de vertelstem die wordt aangenomen.    Daarom werken Russische vertalingen beter dan Nederlandse, want in Nederlandse vertalingen word je toch steeds afgeleid door een onmiskenbare ouderwetsheid, of door een simpelweg ongelukkige of slechte – en in elk geval storende – manier van zeggen, van de oudste tot de nieuwste trouwens.    Voorbeeld. In de vier Nederlandse vertalingen die ik heb bekeken, zit Alice (zo heet ze in het Nederlands, ongelofelijk genoeg) in de eerste regel altijd naast haar zus. Maar waar precies? In de vier meest recente Nederlandse vertalingen is dat drie keer ‘op de oever’ (Matsier, A. de Jong en Bulthuis-Reedijk-Kossman) en één keer ‘aan de waterkant’ (Engelsman). ...
Meer lezen