639 Godverdegodver (door Bindervoet & Henkes)

   ‘Vloeken is aangeleerd’ was een van de reclameslogans van de Bond tegen het Vloeken. Ja, bidden niet dan? Typisch een leus die in zijn eigen staart beet en als een boemerang op de neus van de afzender terugkwam. ‘Word geen naprater’, was het onderschrift en op de poster stond een meer dan levensgrote papegaai, die wel een naprater was. Het was namelijk een papegaai – alleen zeiden ze dat er niet bij – die foutloos het Onze Vader kon opzeggen, en het Wees Gegroet Maria daarbij. Een sterkere ontkerkelijkingscampagne moet nog gevonden worden.

   Maar de werkelijkheid zit in feite nog veel navranter in elkaar. Want wat is vloeken anders dan uit de grond van je hart bidden? Wie de naam van God in de mond neemt, vooral als het ‘ijdel’ is, verwacht toch in het diepst van zijn atavistische wezen dat Hij bij machte is om iets aan het gepercipieerde onrecht te doen, dat Hij kan helpen je tegenstanders een loer te draaien, straks of in het hiernamaals, dat Hij als een wrekende God zijn plicht doet. Anders zou je hem niet eens hoeven aanroepen. God is het Lot.

   Je vloekt uit frustratie, je scheldt tegen iemand. Vloeken is schelden tegen de uitvoerend verantwoordelijke, de zetbaas van het Lot, God.

   De Bond tegen het Vloeken zou alle godvloekers in de armen moeten sluiten, want bij de godslasteraars en blasfemisten leeft God althans nog een beetje. Misbruik Zijn naam zoveel gij kunt, Hij vaart er wel bij! zou hun motto moeten zijn.
   Maar nu Gott tot ist, en zelfs nooit bestaan heeft, of doet alsof Hij bestaat, zoals ook wel gefluisterd wordt, is ook het woordje god in krachtuitroepen verworden tot een stopwoordje. Moeten we dan op zoek naar iets anders? Als God het Lot is, moeten we dan zeggen lotgloeiendelotverdomme, lotsammeliefhebben, lotskelere en lotmieljaar ? Of omdat hij dood is, totverdetotver, totskolere en totnondesakkernondeju? Of God vervangen door een andere drieletterige krachtterm met een sterkere gevoelswaarde, zoals in ‘kutverdomme’, zoals de immer welbespraakte Ieren het ‘for Fuck’s sake’ hebben?

   Misschien niet. Misschien is God niet alleen religieus te verantwoorden (‘Fictief opperwezen in wie ooit geloofd werd’) maar ook taalkundig. De taal houdt van korte woorden, en als een woord te lang wordt bevonden, zoals taximeter en automobiel, wordt het snel gekortwiekt in het dagelijkse spraakgebruik, zeker als zo’n woord erg vaak over de tong gaat. Wat nu gaat er van oudsher vaker over de tong dan krachttermen en uitroepen van schrik, frustratie, pijn, angst, teleurstelling enzovoort. En daarbij is ‘god’ als eerste lid van het uitgekreten woord vaak prominent aanwezig. Godskolere! Godverdegodverdegodver! Godverkankertyfusteringzooi! Het is zeer aannemelijk dat deze lange woorden op den duur verkort werden zodat er alleen het woordje ‘god’ nog overbleef. Onze God als opperwezen is derhalve waarschijnlijk ontstaan als betekenisloos stopwoordje en heeft zich uit de vloek ontwikkeld tot degene die werd aangeroepen. Met andere woorden: in den beginne was er de godslastering, en toen pas God.

   Laten wij god in onze omgekeerde gebeden, in onze opwellingen van existentiële verbale reflexen koesteren. Laten wij hem nog meer noemen dan we al deden. Laten we meer van onze eindeloos uitbreidbare godverdegodvers langs de haag onzer tanden en over de vochtige heuvels onzer lippen rollen.
_____

Deze herpvuliatie is naar aanleiding van onderzoek naar het opluchtende karakter van vloeken, besproken op neerlandistiek door Marc van Oostendorp, in Tandjes!, hier. Het lemma ‘Godverdegodver’ is afkomstig uit: Bindervoet & Henkes, Dat boek met die kuttitel, Kankerhomo’s, moederneukers en andere teringlijers, Schelden & vloeken in het Nederlands, Een cursus voor beginners en gevorderden, Prometheus, 2015. De illustraties komt uit Morris & Goscinny, Lucky Luke, De postkoets, Dargaud, 1968, en Goscinny & Uderzo, Astérix légionnaire (Asterix en het 1ste legioen), Dargaud, 1967 (opmerkelijk: de vloek is in Nederlandse vertaling gecensureerd: geen haken- of ander kruis meer). Een doorlopend bijgewerkt register op alle VandaagsVertaalProblemen staat in blog 345. Meer over Dat boek met die kuttitel onder meer in blog 13, Pskovse trutten en het woordenboek van Karel van het Reve, blog 279 Kutbolsjewieken, blog 307 Kut en shit, blog 354 De scheldkanonnade in het Nederlands, en blog 618 Oh, b——!

Reacties

met onder meer de afgelopen tijd

638 Nieuws nieuws!

637 Wie dit eet is gek

636 Het geheime leven der striphelden

107 Dhr. Duffy en het pijnlijk geval

345 Register & Inhoud VandaagsVertaalProbleem (cumulatief)

556 Blunder

629 Ruggetjes

625 Eitsi-Heibib, of De dageraad der mensheid, of De gezongen petrogliefen van Jelangasj (deel 5 en slot)

632 Onleesbaar

624 Eitsi-Heibib, of De dageraad der mensheid, of De gezongen petrogliefen van Jelangasj (deel 4)