503 Het is twee voor twaalf

   Ja, het is twee voor twaalf, figuurlijk, maar letterlijk ook, in quizzificaire zin. Vraag 1 en slot:

   Wat hebben J.H. Leopold, Jan Pieter Heije, Slauerhoff en André Hazes gemeen?

   Nee?
   Ze hebben allemaal een tante met dezelfde naam. Hoe heet die tante?

   Nee?

   In de eerste regel van een van hun scheppingen passen ze een bepaalde stijlfiguur toe. Welke is dat?

   Nee?

   En als ik de regels erbij geef? Dit zijn ze, van Leopold (zonder titel), Heije (Twee voerlui), Slauerhoff (Het Einde) en Hazes (Een beetje verliefd).

1 Om mijn oud woonhuis peppels staan.

2 Een karretjen op een’ Zandweg reed;

3 Vroeger toen ’k woonde diep in ’t land,

4 In een discotheek zat ik van de week

   Nog steeds niet? En als ik zeg dat de stijlfiguur Tante Betje heet?

   Ja, dan hebben ze het gebruik ervan met elkaar gemeen. Een stijlfiguur voor de fijnproever: je komt hem niet vaak tegen. Waarom eigenlijk niet?

   Het zijn verschillende soorten Tante Betjes, dat wel, maar allemaal hebben ze een zinsvolgorde die eigenlijk niet ‘kan’. De stijlfiguur heet ook wel een ‘stijlfout’. Terwijl het wel heel werkzaam is. Dus: waarom eigenlijk niet?

[wordt vervolgd]
_____

Een doorlopend bijgewerkt register op alle VandaagsVertaalProblemen staat in blog 345, hier.

Reacties

Een reactie posten

met onder meer de afgelopen tijd

623 Eitsi-Heibib, of De dageraad der mensheid, of De gezongen petrogliefen van Jelangasj (deel 3)

Afbeelding
   Wat voorafging: Eitsi-Heibib is onderweg met een opdracht van de sjamaan Cordaan, die hem heeft beloofd te helpen om de opdracht die Eitsi-Heibib van de Maan heeft gekregen te volbrengen, namelijk de Manedochter bevrijden uit de klauwen van het Beest met twintig Oren. Maar eerst moet Eitsi-Heibib van de sjamaan Cordaan naar de toverheks in het moeras om van haar te weten te komen Wat is en Wat was. Mocht Eitsi-Heibi in gevaar komen, mag hij Cordaan één keer te hulp vragen, die dan in de gedaante van een kauw zal verschijnen. Eitsi-Heibib, op Akrim-Bes, zijn zespotige paard en met Bor, zijn zessnijdende zwaard, gaat op weg naar het moeras om de toverheks te vinden. Onderwijl zingt hij over Luna, de Manedochter die hij moet bevrijden. Plotseling wordt zijn weg versperd door een Hert, die hem niet wil doorlaten. Eitsi-Heibib strijdt met het Hert, vele uren lang, maar moet uiteindelijk de hulp van de sjamaan Cordaan inroepen. De sjamaan Cordaan verschijnt, zoals beloofd i...
Meer lezen

624 Eitsi-Heibib, of De dageraad der mensheid, of De gezongen petrogliefen van Jelangasj (deel 4)

Afbeelding
   Wat voorafging: Eitsi-Heibib is onderweg met een opdracht van de toverheks Kará-Kará, die hem beloofd heeft de vragen te beantwoorden die hij van de sjamaan Cordaan aan haar moest stellen (Wat is? Wat was?), die hem beloofd heeft daarna helpen te helpen met de opdracht die hij gekregen heeft van de Maan, om de Manedochter bevrijden uit de klauwen van het Beest met twintig Oren. Maar eerst moet Eitsi-Heibib dus van de toverheks Kará-Kará naar een eiland midden in de oceaan, hier honderdduizend mijl vandaan, om een ei te halen dat van lucht gemaakt is en door een reus bewaakt wordt. Mocht Eitsi-Heibib in gevaar komen, mag hij de toverheks Kará-Kará één keer te hulp vragen, die dan in de gedaante van een schorpioen zal verschijnen. En dus gaat Eitsi-Heibib, op Akrim-Bes, zijn zespotige paard en met Bor, zijn zessnijdende zwaard, weer op weg. Lees en luister nu verder. (Dit deel van het gezongen petroglief werd vertolkt door het jonge driemanschap (er is nog hoop voor de ...
Meer lezen

566 De Nederlandse Gullivers sinds 1727

Afbeelding
    Gulliver met driehonderd is tegelijkertijd de Nederlandse Gulliver met tweehonderdnegenennegentig. Want de eerste vertaling verscheen luttele maanden na de Engelse editie van oktober 1726, namelijk in januari 1727. Waarmee het de eerste Gulliver -vertaling ter wereld is. (De Franse volgde datzelfde jaar.) De vertaling is anoniem, maar de universiteitsbibliotheek van Leiden bezit een exemplaar, waar op de titelpagina in inkt en contemporaine orthografie staat bijgeschreven: ‘uijt het Engelsch vertaalt door Doctor Cornelis van Blankesteijn’. En de swiftoloog F.J.A. Jagtenberg heeft geen reden om dat in twijfel te trekken, al is over deze Van Blankesteijn verder niets bekend. [1]    De tweede vertaling dateert uit 1792 en is ook anoniem. De derde vertaling – ik tel alleen de complete vertalingen, niet de bewerkingen, meestal voor kinderen – is een uitgave van A.C. Kruseman uit 1862, van de hand van J.W.N. Mosselmans, en heet Reizen van Lemuel Gulliv...
Meer lezen

342 De hond en zijn mens

Afbeelding
   Ik vertaal nu tussen alle bedrijven door een rijk geïllustreerd en kort betekst sympathiek kinderboek over het ‘hebben’ van een hond uit het Russisch, en daar heb ik meteen al een gedeelte van mijn vertaalprobleem te pakken. Want dat zeg je zo in het Nederlands, je hebt een hond, wat meteen de scheve verhouding weergeeft. Een hond wordt gehad en de mens is het baasje , de choziaïn in het Russisch en in het Engels is het nog een graadje bezittelijker want daar is het de owner .    Taal vormt het denken, het was Karl Kraus die op die zere plek het eerst zijn vinger legde. De smerige Groote Oorlog (de eerste, niet de laatste) werd voor Duitse oren verteerbaar, ja eerbaar gemaakt door afgesleten metaforen als ten strijde trekken , met open vizier strijden , het zwaard opnemen , en door het kreperen in de loopgraven een heldendood te noemen, uit vaderlandsliefde begaan. Politici maken er nog steeds gebruik van, bijvoorbeeld door de verdelgingsmissie van...
Meer lezen

101 Amanda Ros – Irene Iddesleigh II

Afbeelding
    Irene Iddesleigh was het debuut van Amanda Ros. Ze moet in het begin haar ware stijl nog vinden. Pas halverwege gaat ze helemaal los met vergezochte vergelijkingen, aangrijpende alliteraties en verkeerd verwijzende voornaamwoorden.    Ze las niet veel. The Children of the Abbey van Regina Maria Roche uit 1796 was haar lievelingsboek, dat ze had gelezen toen ze jong was. Feitelijk is het dat boek dat ze te al en immere tijde probeert te emuleren, misschien bewust maar hoogstwaarschijnlijk onbewust – later maakte ze er een geprikkeld punt van dat ze het nooit had gelezen, hoe durft u het te suggereren meneer.    Het was alleen maar logisch dat de stijlen op elkaar leken. Zo moet je immers schrijven!     The Children of the Abbey begint al even geëxalteerd als Irene Iddesleigh : Hail, sweet asylum of my infancy! Content and innocence reside beneath your humble roof, and charity unboastful of the good it renders. Hail, ...
Meer lezen

572 Gulliver met driehonderd: ’t aepjen

Afbeelding
   Gulliver vertelt dat hij in Brobdingnag het meest in angst heeft gezeten toen hij op zeker moment door een aapje dat langs het raam van zijn ‘kindermeisje’ Glumdalclitch naar binnen was geklauterd, uit zijn huis gehaald werd en mee het dak op genomen, want het aapje dacht in alle liefdevolle zorgzaamheid dat Gulliver ook een aapje was dat gezoogd wilde worden. Het is een ontroerende episode. Als Gulliver gegrepen is, staat er: He took me up in his right Fore-foot, and held me as a Nurse doth a Child she is going to suckle – waarmee voor mij duidelijk is dat het aapje een vrouwtje is en dat ik haar dus met het vrouwelijk persoonlijk voornaamwoord zal moeten benoemen, waar het Engels het mannelijk voornaamwoord heeft, ook niet gek trouwens, wat betreft inlevings- en invoelingsvermogen van Gulliver, want de meeste schrijvers zouden naar dieren met it verwijzen.    Bovendien is het een aapje , een Monkey , en geen Ape , of aap, want met aap worden in he...
Meer lezen

622 Eitsi-Heibib, of De dageraad der mensheid, of De gezongen petrogliefen van Jelangasj (deel 2)

Afbeelding
   Wat voorafging: Eitsi-Heibib is onderweg met een opdracht van de Maan. Eitsi-Heibib moet de Manedochter vinden en redden uit de klauwen van het Beest met Twintig Oren. Maar waar woont het Beest met Twintig Oren? Eitsi-Heibib gaat naar de sjamaan Cordaan om hem om hulp te vragen. De sjamaan Cordaan stelt Eitsi-Heibib eerst twee vragen, die Eitsi-Heibib goed beantwoordt. Dan belooft de sjamaan Cordaan om Eitsi-Heibib te helpen, maar eerst moet hij een opdracht vervullen. Eitsi-Heibib moet van de sjamaan Cordaan naar de toverheks in het moeras om van haar te weten komen Wat is en Wat was. Mocht Eitsi-Heibi in gevaar komen, mag hij Cordaan één keer te hulp vragen, die dan in de gedaante van een kauw zal verschijnen. Lees en luister nu verder. (Dit deel van de gezongen petroglief werd vertolkt door Julia Tsjarkova uit Khakassië, op YouTube te zien en horen hier .) Eitsi-Heibib 2           Rara: diep in de bergen, bij de bron...
Meer lezen

248 The Lady of Shalott van 1832 en 1842

Afbeelding
   Toen Tennyson in 1832 The Lady of Shalott liet verschijnen, noemde John Stuart Mill de slotregels ‘lam en onmachtig’ (‘a lame and impotent conclusion’); een zeeman wond zich op dat de naam van de jonkvrouw ‘op de plecht’ was geschreven in plaats van op de boeg; en men klaagde dat bij al het poëtisch temperament van de dichter het verhaal niet goed uit de verf was gekomen.    Tennyson trok zich de kritiek aan en nam tien jaar later alle van hogerhand doorgegeven twintig strofen nog eens stevig onder handen, in het licht der kille rede en der indertijd verhitte recenserende gemoederen en publiceerde een in zijn ogen aanmerkelijk verbeterde versie van negentien strofen.    Een vergelijking van de twee versies, wordt vaak beweerd (onder andere in de Norton-editie van Tennysons gedichten), ‘onthult veel over de revisiemethoden van de dichter’, maar wat er dan onthuld wordt mag de lezer zelf uitpluizen.    En dat is nu precies...
Meer lezen

621 Eitsi-Heibib, of De dageraad der mensheid, of De gezongen petrogliefen van Jelangasj

Afbeelding
De dageraad der mensheid    Het kind is de vader van de man. Dat wil zeggen de jongen van de man en het meisje van de vrouw. En iedere man en iedere vrouw (kind-af) is een God in het diepst van zijn en haar gedachten, en wil het liefst kleine kleipoppetjes bastelen in zijn en haar gelijkenis en dan leven inblazen. Ik heb nooit goed begrepen waar het idee vandaan komt om te willen ‘voortleven’ na je dood, in je kinderen of in je boeken. Dat lijkt me toch een geheel verkeerde opvatting van zowel het Leven als het Zijn. Je leeft al voort als je dood bent en opgenomen bent in het Grotere Leven, ook wel het Zijn genoemd, in alles en iedereen die zich ook een ‘ik’ noemt. Want wat is het verschil tussen de ene en de andere ik? Jij soms? Ga toch weg.    Dus als ik zoiets lees, dat een schrijver schrijft om iets achter te laten van zichzelf, lach ik in mijn knuistje en hoef ik nooit meer wat van die betreffende schrijver te lezen. De domheid! Dan kan de rest oo...
Meer lezen

620 Uch

Afbeelding
   Waar een mensen al niet mee rondloopt in heurlie arme hoofd. Welk een neuronenbanen worden geprikkeld en synapsen afgeschoten bij de minste klank, het kleinste woord. Uch bijvoorbeeld. Daarbij moet ik altijd allereerst aan de Indianen uit Lucky Luke denken. Uch zeiden die. Indianen zijn heel stug, ze zeggen uch en daarmee uch.    Vond ik altijd heel stoer. Uch. Ik heb gezegd. En dan de armen over elkaar. Dat was attitude . Maar uch is ook het klassieke hoestgeluid. Uche uche, zei meneer Van Puche.    – zei mijn moeder als er gehoest werd. Het zal wel iets Maastrichts zijn, of een geintje van een van haar negenkoppige sibbelingschap. Als ik het koekel krijg ik eerst de leugenachtige AI te zien die beweert dat het van Vader Abraham is, afkomstig uit het liedje Uche uche uit 1973. Wat niet het geval is, leert mij een oog op de tekst en een oor op het liedje zelf. Kunnen we die leugenbots gewoon niet verbieden?   ...
Meer lezen