153 Uilsex

   Dit jaar bestaat Ulysses honderd jaar.
   En Ulixes wordt tien.
   Hoera!
   Die laatste titel heeft nogal wat voeten in de aarde gehad.
   Vele alternatieven passeerden de revue.
   Hieronder een kleine greep uit de pogingen om tot de enige juiste te komen.
   Het was een lange weg, maar het is uiteindelijk gelukt.
   Oef! – mogen we wel zeggen.

Reacties

  1. Onno Kosters26 februari 2022 om 17:25

    -Ten years, he said, chewing and laughing. He is going to write something in ten years.
    -Seems a long way off, Haines said, thoughtfully lifting his spoon. Still, I shouldn't wonder if he did after all.

    BeantwoordenVerwijderen

Een reactie posten

met onder meer de afgelopen tijd

568 Gulliver met driehonderd: wambuis

Afbeelding
   Gulliver wordt door de boogschutters van Lilliput met een vlaag pylen (1727) beschoten, terwijl hij op de grond vastgebonden ligt. Weliswaar weet hij de koorden van zijn haar enigszins los te rukken, zodat ik pasjens myn hooft ontrent de spatie van twee duym draayen kon (1727), maar een tweede torn (1727) levert hem een volgende pylenhagel (1792) op, plus begonnen ze hem met spiessen in de lenden te steeken (1792). Gulliver is blij dat hij zijn Buff Jerkin aanheeft, dat in de diverse huidige edities wordt uitgelegd als ‘a close-fitting leather jacket’.    Damnatie, een realium. Dat betekent opzoeken, naslaan, neuzindeboeken, websnuisteren. Het betreffende stuks plunje is in het verleden in het Nederlands vertaald als achtereenvolgens myn buffels rokje (1727), een leder Kamisool (1792), een vest van buffelleêr (1862), mijn buffelleeren wambuis (1940), mijn lederen wambuis (1974), een leren wambuis (1979) en een duffelse jopper (2004). ...
Meer lezen

569 Gulliver met driehonderd: piesen

Afbeelding
   Heel bijzonder, en bijzonder toepasselijk in het reisverslag, is dat Gulliver allerlei doodnormale lichamelijke zaken niet onvermeld laat maar zonder omhaal van woorden beschrijft. Na nog steeds vastgebonden op de grond liggend een aantal Lilliputse okshoofden drank soldaat te hebben gemaakt, moet hij piesen of pissen of plassen of sassen of afwateren of de aardappels afgieten, zijn zwager een handje geven, afblazen, buikhuilen, zijn stuk uitwringen, zijn hondje uitlaten of hoe zeg je dat op z’n Gullivers, netjes maar toch zonder schroom, met de woorden die hij zou gebruiken, niet om te epateren en grof of lacherig maar ook niet eufemistisch en wegkijkend overbeschaafd? Dus recht voor zijn raap, zoals in de achttiende en helemaal de zeventiende eeuw wel meer geschreven werd, en niet ergerlijk preuts, zoals in de negentiende en de eerste helft van de twintigste en eenentwintigste eeuw te doen gebruikelijk. Soon after I heard a general Shout, with frequent Repetition...
Meer lezen

567 Gulliver met driehonderd: kwalijk voorbeeld

Afbeelding
   Gulliver heeft (in hoofdstuk 1 van het Lilliput-deel) in Londen een chirurgijnspraktijk en via zijn leermeester, Mr. Bates, ook patiënten. Maar Mr. Bates gaat dood, en dan volgt een enigszins raadselachtige zin, want kennelijk weet Gulliver, aan zichzelf overgelaten, zijn patiënten niet te behouden en ook geen nieuwe te vinden. En dan staat er, dat hij weigert het slechte voorbeeld van veel van zijn collega-chirurgijnen te volgen en dan maar naar zee gaat. But, my good Master Bates dying in two Years after, and I having few Friends, my Business began to fail; for my Conscience would not suffer me to imitate the bad Practice of too many among my Brethren.    Welk slecht voorbeeld dat is, daar mogen wij naar raden. Het zou kunnen dat ‘bad Practice’ niet meer betekent dan er met de pet naar gooien, wat veel artsen zouden doen. In elk geval heb ik de indruk dat er meer achter zit, en dat ik het niet helemaal begrijp. De eerdere vertalingen hebben het ...
Meer lezen

566 De Nederlandse Gullivers sinds 1727

Afbeelding
    Gulliver met driehonderd is tegelijkertijd de Nederlandse Gulliver met tweehonderdnegenennegentig. Want de eerste vertaling verscheen luttele maanden na de Engelse editie van oktober 1726, namelijk in januari 1727. Waarmee het de eerste Gulliver -vertaling ter wereld is. (De Franse volgde datzelfde jaar.) De vertaling is anoniem, maar de universiteitsbibliotheek van Leiden bezit een exemplaar, waar op de titelpagina in inkt en contemporaine orthografie staat bijgeschreven: ‘uijt het Engelsch vertaalt door Doctor Cornelis van Blankesteijn’. En de swiftoloog F.J.A. Jagtenberg heeft geen reden om dat in twijfel te trekken, al is over deze Van Blankesteijn verder niets bekend. [1]    De tweede vertaling dateert uit 1792 en is ook anoniem. De derde vertaling – ik tel alleen de complete vertalingen, niet de bewerkingen, meestal voor kinderen – is een uitgave van A.C. Kruseman uit 1862, van de hand van J.W.N. Mosselmans, en heet Reizen van Lemuel Gulliv...
Meer lezen

345 Register & Inhoud VandaagsVertaalProbleem (cumulatief)

Afbeelding
[Hiermee vervallen de registers van blog 132 en blog 241 .] Inhoud 1 Register 2 Inhoud 1 REGISTER VandaagsVertaalProbleem    2x2=5: 525    99 manieren om één gedicht te vertalen: 372 (zie verder Nacht, trottoir )    112 (911, EHBO): 229    Aarens, Evi: 275 , 287 , 307 , 374    Achmatova, Anna: 146    Adama van Scheltema, C.S.: 430     Adventures of Hajji Baba of Ispahan , The : 426    advertenties, sovjet: 223 , 277    AI: 341 , 378 (zie ook machinevertalen )    alfabet: 400 , 401    algemeniteiten: 1 , 5 , 11 , 26 , 28 , 31 , 36 , 38 , 41 , 85 , 89 , 100 , 110 , 143 , 146 , 165 , 281 , 462 , 557 , 559     Alice in Wonderland : 131 , 272 , 391 , 411 , 415 , 432 , 468 , 469 , 470 , 471 , 472 , 473 , 474 , 475 , 476 , 514 , 538 , 548 , 560 (zie ook Alisa )    Alisa (d...
Meer lezen

499 Infinite Jest

Afbeelding
    Infinite Jest , de titel van het luchtige niemendalletje van David Foster Wallace, hoe vertaal je die? (Over het dat misschien een andere keer.)    Het is natuurlijk een quote unquote uit het bekendste toneelstuk aller tijden op het (anonieme) Drama des Levens na, uitgesproken als de hoofdpersoon op zijn speurtocht naar de dader(s) van een overval op een winkel in kantoorbenodigdheden in een kluisje van een badhuis in Oxford een schedel vindt die hij identificeert als die van Alaspoor Yorick, een Palestijns-Pakistaanse neurochirurg en schrijver van moppenboeken met een scatologische inslag.    Hamlet (de Hoofdpersoon) herinnert zich deze Alaspoor, roept hij (Hamlet) in de kleedruimte met de schedel in zijn hand uit, terwijl om hem heen in meer of minder behanddoekte staat badgasten langslopen van en naar de douches – als a fellow of infinite jest, of most excellent fancy .    Misschien gewoon eerst eens kijken hoe de t...
Meer lezen

9 Zij vertaalden wat er stond

Afbeelding
   Vergis ik me of is ‘vertalen wat er staat’ on the way out ? Exiterend door de souvenirwinkel?    Het was altijd al een domme kreet. Immers: er staat nooit wat er staat. Er staat altijd iets anders, namelijk in een andere taal.    De Urheber van de frase is Karel van het Reve. Hij heeft er zelfs een school van gemaakt, de Leidse vertalers-van-wat-er-staat-school.    Zelf was Van het Reve geen geweldige vertaler. Maar hij wist de gemoederen wel bezig te houden, en mensen het bloed onder de nagels vandaan te halen. Hij had een flair voor dooddoeners die van gezond boerenverstand moesten getuigen.    Zijn kritiek op de vertalingen van Charles B. Timmer was dat ze zo woordrijk waren. Was dat werkelijk zo? Timmer had in elk geval gevoel voor de sfeer en de toon van het origineel. Hij wist ‘de stem van de schrijver te behoeden’ zoals Anneke Brassinga ooit de moeilijkheid van vertalen omschreef.   ...
Meer lezen

367 Delina Delaney, hoofdstuk I

Afbeelding
   De Britse romancière-essayiste Angela Carter (1940-1992) staat bekend om haar gezwollen, van de bijwoorden en bijvoeglijke naamwoorden wemelende proza. Ze erkende dat ook zelf en pareerde de kritiek op haar stijl in een interview met de volgende behartenswaardige woorden: ‘Okay, I write overblown, purple, self-indulgent prose – so fucking what ?’    Hetzelfde so fucking what zou het antwoord moeten zijn op dezelfde soort kritiek op de unieke stijl van Amanda Ros.    Of moet ik zeggen: unieke stijlen? Want Delina Delaney is weer op een heel andere manier buitenissig dan Irene Iddesleigh . Waar haar debuut uit 1897 een vuurwerkshow van veelkleurige alliteraties was, en de schrijfster alles uit de kast haalde om het maar zo perifrastisch mogelijk te zeggen, zich verliezend in immer zijpaden inslaande syntaxen, gekwadrateerde preciositeit en een omslachtigheid waar zelfs de beste verstaander zich de haren bij uit het hoofd trok, klink...
Meer lezen

565 Gulliver met driehonderd

Afbeelding
   Dit jaar vieren we de driehonderdste verjaardag van de Travels into Several Remote Nations of the World , het verreweg vrolijkste sombere en somberste vrolijke boek dat ooit tussen twee kaften op deze aardbol is verschenen. Candide , akkoord, is ook niet echt positief over de mens en zijn diep ingekankerde drijfveren, maar is eerder sadistisch en naargeestig en biedt geen hoop, terwijl Gulliver’s Travels , zoals het verneukeratief bekend is komen te staan, bij alle onweerlegbare misantropie ook, in al zijn naïviteit, wonderlijk bevrijdend is.    Gulliver, daar zit gullible in, onnozel en goed van vertrouwen, en in Gulliver zit ook het Nederduitse gelover , een woord dat naar twee kanten werkt, als goedgelovig en als alleen geloven wat je met eigen ogen ziet. Gulliver begint als eerste en eindigt als tweede, op zijn vier achtereenvolgende reizen.    Het boek is een reisverhaal, zoals er in die tijd veel verschenen. Als je verre kusten...
Meer lezen

561 Nachttrottoir in Awater

Afbeelding
    Nachttrottoir kreeg een bespreking in het vrienden-van-de-poëzie-en-van-elkaar-poëzietijdschrift Awater , waarin dichters collega’s uit hun vriendenkring mogen bespreken in zonder uitzondering welwillende, treffende, mooie, ja poëtische recensies, gesteld in zonder uitzondering welwillende, treffende, mooie, ja poëtische woorden. De besprekingen zijn prozagedichten op zich, kun je wel zeggen.     Nachttrottoir kreeg in dit nummer ook een welwillende, treffende etc. bespreking, en verderop in de glossy bleek dat het boek op een gedeelde tiende plek was terechtgekomen van beste bundels van het jaar, de top tien zijnde de uitkomst van een rondvraag onder een uitgelezen gezelschap dichtende vrienden van elkaar en een paar van mij – vandaar de stemmen die Nachttrottoir kreeg. Het waren er weinig, stemmen voor Nachttrottoir , omdat het puntenverdelende veld zo groot was en iedereen zijn en haar beste dichtende vrienden niets wilde onthouden. Er waren vie...
Meer lezen