157 Intermezzo

(Dan komt Monsieur De Pruquet binnen, een salonprestidigitateur van de oude stempel, filosoof-goochelaar-waarzegger met een bolderwagen vol accessoires, type Oliveira de Figuiera uit De sigaren van de Farao blz.13 en 14).

M. DE PRUQUET (kijkt door zijn lorgnet om zich heen)

Ben ik hier aan het juist adres
Voor mijn unieke levensles
      en de toekomst accuraat voorspeld?
Ik voorzie ieders levenslot:
Iedereen eindigt even rot
      als teleurgesteld pantoffelheld.

(wijzend) En jij-hij, en jij-hij
Het ergste is nog niet geweest
      En jij-hij, en jij-hij
En daarom, jongelieden, feest

De een sterft wel eens voor zijn tijd
De ander lijdt een eeuwigheid
      Wie heeft hier geluk en wie heeft pech?
Ik zie in mijn kristallen bol
Het glas half leeg en hallef vol
      Oovrigens, een glaasje is nooit weg

(wijzend) En jij-hij, en jij-hij
Het ergste is nog niet geweest
      En jij-hij, en jij-hij
En daarom, jongelieden, feest...

_____
   Verwijzingen. In Tsjaikovski’s opera Jevgeni Onegin, in de Glyndebourne-enscenering uit 1994, hier op 1 uur 25 minuten en 55 seconden. Zie ook de lector van de lezing ‘Is er leven op Mars’ in de film Carnavalsnacht, hier vanaf 47 minuut 16, als hij al helemaal klaar- en gaargestoomd is...

Reacties

Een reactie posten

met onder meer de afgelopen tijd

615 Mausie en Katausie

Afbeelding
Mausie en Katausie Er was eens een muisje Mausie, die zag plots een kat Katausie: Katausie had ogen – griezelig grausie, Katausie had tanden – krakerig krausie, en hij zei tegen Mausie: ‘Miausie, miausie, kom eens wat dichter bij mij, lieve Mausie, dan zing ik een liedje voor jou, lieve Mausie, kom maar bij mij en doe niet zo flauwsie.’ Maar Mausie die zei: ‘Ga nou gauwsie! Ik zie toch je ogen – griezelig grausie, ik zie toch je tanden – krakerig krausie! Ik kom lekker niet!’             Dat antwoordde Mausie En snel liep ze weg van Katausie.     Mausie en Katausie is een kort en minder bekend gedicht van kindervriend Kornej Tsjoekovski, waarmee hij veel succes oogstte als hij het voorlas, op bezoek in weeshuizen, tbc-klinieken, vakantiekampen enz. (We schrijven jaren twintig vorige eeuw, plaats: postrevolutionair, postburgeroorlogs Rusland.) Tsjoekovski gebruikt het gedicht later om te verte...
Meer lezen

614 Rijmen op oek

Afbeelding
   Rijmdwang lijmdwang. Wat bedoelen ze eigenlijk met rijmdwang? Want natuurlijk dwingt rijm. Daarvoor is het rijm en niet bandeloos. Rijm dwingt en metrum dwingt, van nature. Uit de aard der zaak. Ipso facto.    Maar ze bedoelen dat het rijmwoord of de rijmende regel er met de haren bijgesleept lijkt. Als rijmdwang dwangrijm wordt. Dat het plotseling wijst op het kunstmatige van het gedicht. Illusie verstoord. En mensen houden van illusies. Afspraken. Het stilzwijgende contract tussen lezer en schrijver. De suspensoria van het ongeloof.    En toen je klein was, weet je nog, daar zong en neuriede je toch ook liedjes die allemaal op één klank eindigden en hoe gekker hoe beter?    Dus wat kan er dan possibly mis zijn met rijmdwang?    En ik dacht: laat ik mezelf eens ongelofelijk in een rijmdwangmatisch keurslijf persen. Iets maken dat er in zijn geheel met de haren bijgesleept lijkt. Never mind ergens een r...
Meer lezen

612 De speld

Afbeelding
   Wie De speld leest, kan het NOS-nieuws niet anders meer zien dan als satire. Of liever gezegd: als een reportage van een uit zichzelf satirische wereld. Als plagiaat van De speld .    Sterker nog: wie De speld leest, hoeft het NOS-nieuws niet meer te lezen: in De speld staat alles veel korter, krachtiger, onverbloemder en ook – misschien zelfs belangrijker – met meer gevoel voor de onderliggende actuele tendenzen en eeuwige menselijke hebbelijkheden. Misschien had het De spijker moeten heten, omdat ze altijd de spijker op de kop slaan.    En nu willen ze een papieren krant uitgeven. Zodat je echt helemaal niks anders meer nodig hebt qua nieuwsvoorziening.    In de laatste dagen van de crowdfunding stuurden ze een mooi gedicht naar de abonnees. Ik weet niet of het als gedicht bedoeld is, maar het leest als gedicht, tenminste de reeks die met ‘Mensen’ begint. Lees, en crowdfund ze. _____ Om de Speld Krant binnen...
Meer lezen

606 Eendje vond een boterham

Afbeelding
   Wat krijg je als je Kippetje Tok mengt met Ki-Ka-Kuiken en fijnsnijdt en stampt in een vijzel en je gooit ze in de pan (als je koken kan) en je bakt ze aan en je gooit er rijmbouillon bij en je brengt ze aan de kook en je laat ze sudderen en suddderen en sudddderen – jaren als het moet – om er tenslotte een ingedikt, rijk en overheerlijk stapelgedicht van te maken?    Misschien wel dit Gouden Boekje in de dop. Hoewel, het einde is wat navrant: ze gaan allemaal dood. En dat is natuurlijk verboden in kindergedichten. Het moet altijd goed aflopen, hoe onwaarschijnlijk en met de haren bijgesleept het ook mag zijn. Wacht, daar ga ik wat op verzinnen. Maar eerst het gedicht zoals het er nu ligt, met unhappy end – waar ik zometeen een happy end aan ga breien. Eendje vond een boterham Daar holt eendje kwaak-kwaak-kwaak, eendje met een boterham. Mjam-mjam, een boterham! en daar holt kippetje tok-tok-tok achter eendje kwaak-kwaak-kwaak, eendje met e...
Meer lezen

609 Inspiratie

Afbeelding
   Dan verveel je je en weet je niet wat je moet doen en ideeën heb je verder ook niet en dan loop je wat heen en weer tussen de kast en de muur en tussen de kluiten en het riet, ijsberend met je lege hoofd onder je arm, en pak je lukraak een boek, en dat boek sla je lukraak open en dan staat er: Drei Hasen tanzen im Mondschein im Wiesenwinkel am See: Der eine ist ein Löwe, der andre eine Möwe, der dritte ist ein Reh.    Dat is leuk, denk je. Dat is heel leuk, denk je. Dat is heel erg leuk zelfs, denk je. En: onvertaalbaar in zoverre als iets ooit onvertaalbaar kan zijn (nooit). Maar: veel werk! En het gedicht loopt nog door, Drei Hasen blijkt het te heten met als ondertitel tussen haakjes Eine groteske Ballade, en de tweede strofe van negen regels en de derde van vijf zijn lang niet zo leuk, tenminste, ze zijn wel leuk, maar gaan erop door, hoe dat kan dat de ene haas een leeuw is, de andere een meeuw en de derde een ree, en het antwoord daarop is...
Meer lezen

613 Hoe koning te zijn zonder het te worden

Afbeelding
   Ik las een tijdje terug in een stukje op neerlandistiek de frase Wat zou ik moeite geven om koning te worden indien het mij mogelijk is te beseffen, dat ik reeds koning ben.    Precies! dacht ik. En ik moest lachen. Als meer mensen zich dit maar eens zouden beseffen en inprenten. Dan was er niet zoveel blinde ambitie in de wereld. Minder Trumps en minder Poetins. Minder sycofanten en hielenlikkers die hopen dat het koningschap ook op hun afstraalt. Of dat ze er in elk geval een graantje van kunnen meepikken. Sowieso veel minder ongelukkigen die worden voortgejaagd op hersenschimmels om iets te bereiken. Iets waarvan ze niet weten dat ze het al hebben. En ik moest denken aan de wijze uitspraak Wil je gelukkig zijn? Wees het!    Ook moest ik denken aan de onsterfelijke uitspraak Waarom je nog verroeren, als je allerheerlijkst kunt reizen in een leunstoel ?    Maar hoe doe je dat? Hoe ben je koning zonder het te worden...
Meer lezen

610 Het eerste boek dat ik zelf las

Afbeelding
   Het eerste boek dat ik zelf las: ik herinner het me nog goed. Ik lag op mijn buik in de kamer. Op het blauwe tapijt. En ik las. De letters. De woorden. De tekst. Ik keek niet alleen de plaatjes, maar ik las. En het ging! Het ging zo makkelijk. Het ging bijna vanzelf. Zo vanzelf dat ik helemaal niet door had dat ik een bepaalde bladzijde wel twee, drie, vier, vijf keer achter elkaar las. Toen ik het wel doorkreeg was ik boos op mezelf. Niet dat ik het niet gemerkt had. Niet dat er kennelijk van wat ik precies las niets tot me doordrong. Maar dat ik het boek dan minder snel uitkreeg. En het moest snel, kennelijk. Om mezelf te laten zien hoe snel ik kon lezen. En nu las ik één bladzijde vijf keer achter elkaar, zonder het door te hebben. En gewoon vergat om de bladzijde om te slaan. Wat ik daarna ook wel een beetje raar vond, dat ik dat niet door had. Dat ik niet had begrepen wat er stond. Onbegrijpend lezen, met ogen open slapend dat was mijn eerste lezen. Hoeveel had i...
Meer lezen

603 In gesprek met mijzelf

Afbeelding
– Kijk mij eens lekker leggen, zei ik. Waarop ik, voor de gein: – Dat ken je zo niet zeggen, tenminste denk ik volgens mijn. Ik boos: – Je ziet me leggen toch? Of maggen we dat niet? Wat bomt het wat hun zeggen? Het is gewoon hoe ik het ziet.    Uit. Een versje geïnspireerd op en door en in en uit een Russisch versje waarin de klemtonen niet gelegd worden waar ze normaal gesproken thuishoren, een folkloristisch versje dat iedereen kent en geheel en al anoniem is, omdat niemand zijn of haar naam heeft willen zetten onder deze aan de laars lapperij van de niet overal even heldere of consequente en daarom door jonge taalleerders dikwijls met veel fantasie en vermakelijkheid toegepaste Russische accentregels, juist als ze de regels doorkrijgen en het correct willen doen. Het gaat zo, en de bewuste klemtonen zijn vetgedrukt en in kapitaal: я си жу на бере гу не мо гу под нять но ГУ не но ГУ , а но гу все равн о не МО гу    Verletterlijkt: ...
Meer lezen

608 Klinke klanke

Afbeelding
   Als het niks hoeft te betekenen, waarom dan je best doen om het wat te laten betekenen? O rijkdom van het zeggingsloze! Laat de klanken maar klinken en de klinken maar klanken! Laat het zingen maar zangen en het zangen maar zingen. Neurie maar raak, en laat de voortbrengselen uit der mensen keel maar coaguleren tot onthoudbare woorden of op woorden lijkende geluidsentiteiten. Muziek en melodie: onze taal van voor de Val in de Taal die Betekenis Draagt. Van voordat de woorden zich loszongen van hun klank en op zichzelf gingen wijzen: ik ik ik! ik ik ik! Toen ze niet meer zeiden wat ze zeiden maar zich opbliezen en moesten wijzen op zichzelf en andere dingen. Toen ons de veelarmige octopus van aanklevende bedoelingen en bijbedoelingen en leugens en bedrog beetgreep. O miserie! O erg! Wat kunnen we eraan doen? Wat konden we eraan deden? Wij krabben ons achter de oren en wij krabben ons op ons hoofd. En dan, en dan: Ja! Dat konden we eraan zouden deden! Allemaal in een k...
Meer lezen

261 De komische avonturen van grootmoeder Helder en haar hond

Afbeelding
    The Comic Adventures of Old Mother Hubbard and Her Dog verscheen in Engeland in 1805 en heette geschreven te zijn door Sarah Catherine Martin. In feite had zij het vrijwel helemaal overgeschreven van het twee jaar oudere verhaal over Old Dame Trot and her Comical Cat van T. Evans, dat helaas geen klassieker is geworden, al zijn acht regeltjes wel in de kinderfolklore overgegaan als Dame Trot and her Cat . Old Mother Hubbard sloeg in als een bom, en in 1830 verscheen het, met dezelfde zestien kopergravures, tegelijkertijd in Duitsland en Frankrijk, als de Unterhaltende Geschichte der Madame Kickebusch und ihres Hundes Azor en de Aventures plaisantes de Madame Gaudichon et de son chien .    (De meeste informatie in dit stuk ontleen ik aan het artikel ‘Moeder Hubbard en haar wonderhond in Holland’ van P.J. Buijnsters & L. Buijnsters-Smets.)    De sage werd ook in Nederland opgepikt en verschillende keren vertaald, of liever gezegd b...
Meer lezen