208 De leipo in het Kremlin (door Willem)

Reacties

Een reactie posten

met onder meer de afgelopen tijd

554 Rijmen op urf

Afbeelding
   Leuke rijmen zijn leuk omdat ze leuk zijn, het woord ‘leuk’ zegt het al. Hetzelfde geldt voor klanken. Op de klank -urf rijmt verrassend veel, zelfs een fijn woord als murw , hoewel dat niet direct voor een kindergedicht is te gebruiken, al bedenk ik binst ik dit optiep dat je best iets zou kunnen bedenken met ‘ik beuk je murf!’    In het kader van de poëtisering van algemene stripkennis viel me op dat de urf -klank wel twéé stripfiguren kan verenigen, en ik maakte dit gedicht: Urf, urf, urf Pom Pernikkel at een ijsje, at een ijsje o zo blauw. Pom Pernikkel stak zijn neusje in het ijsje o zo blauw. – Urf, urf, urf!          riep Pom Pernikkel aan de mensen, ben ik al een smurf? Pier Magoggel zat te pulken, zat te pulken in zijn neus. Urenlang zat Pier Magoggel met zijn vingers in zijn neus. – Urf, urf, urf!          riep Pier Magoggel aan de voge...
Meer lezen

540 Een feest van onverzorgd Nederlands

Afbeelding
_____ [wat voorafging: Bij vertalen horen, in de woorden van legendarische tovenaar-vertaler Pé Hawinkels, ‘bepaalde vormen van enthousiasme’ waardoor je wel eens van de letter afwijkt om de geest te vangen. Is Infinite Jest van zulk hout gesneden dat het ongrammaticale woorden duldt en zelfs aanmoedigt, in vertaling?] _____    Ik waag het erop, het woord vandaags onderbrengen in Eindeloos vertier – zoals het nu gaat heten, het denken over de titel heeft me zo’n half jaar gekost, en het is niet mijn eerste keus, wat het nu geworden is, Eindeloos vertier , ik was zelf uiteindelijk uitgekomen op Grenzeloze grol , wat de uitgever, denk ik, toch niet serieus genoeg vond, alsof ik het boek niet ernstig nam en het boek niet ernstig genomen hoefde te worden – wat natuurlijk helemaal de bedoeling niet was van die titel, het is een mooie alliteratie ten eerste, die Infinite Jest ook is, als je Jest met een hoofdletter I schrijft zoals dan kon in tijden van weleer en va...
Meer lezen

555 En toen? En toen? En toen? En toen?

Afbeelding
   Moeten slapen als je geen slaap hebt, is er een groter avondlijks terugkerend drama denkbaar in het kinderleven?    Rust willen als het kleine grut d’r ogen niet wil toedoen, is er een groter avondlijks terugkerend drama denkbaar in het leven van een jonge ouder?    Als handreiking aan vooral de laatste is het volgende gedicht bedoeld, achter elkaar voor te lezen, of ook wel los – naar gelang de noodzaak zich aandient. En toen? En toen, zei mama, en ze sloeg het leesboek dicht, kwam er een olifant met een lange snuit en die blies het licht en het verhaaltje uit. En toen? vroeg ik. Toen, zei mama, toen werd hij groen, toen werd hij rood, toen ging hij liggen en toen was hij dood. En toen? vroeg ik. Toen, zei mama, soep van schoen, soep van kater, stop hem in het water, soep van poes, stop hem in je bloes, haal hem er weer uit, stop hem in een schuit, en als de schuit gezonken is, eet je ’s avonds poezenvis. E...
Meer lezen

499 Infinite Jest

Afbeelding
    Infinite Jest , de titel van het luchtige niemendalletje van David Foster Wallace, hoe vertaal je die? (Over het dat misschien een andere keer.)    Het is natuurlijk een quote unquote uit het bekendste toneelstuk aller tijden op het (anonieme) Drama des Levens na, uitgesproken als de hoofdpersoon op zijn speurtocht naar de dader(s) van een overval op een winkel in kantoorbenodigdheden in een kluisje van een badhuis in Oxford een schedel vindt die hij identificeert als die van Alaspoor Yorick, een Palestijns-Pakistaanse neurochirurg en schrijver van moppenboeken met een scatologische inslag.    Hamlet (de Hoofdpersoon) herinnert zich deze Alaspoor, roept hij (Hamlet) in de kleedruimte met de schedel in zijn hand uit, terwijl om hem heen in meer of minder behanddoekte staat badgasten langslopen van en naar de douches – als a fellow of infinite jest, of most excellent fancy .    Misschien gewoon eerst eens kijken hoe de t...
Meer lezen

553 Onmogeloze rijmen en de Jaap Bakker

Afbeelding
   Voor wie veel rijmt is de Jaap Bakker zijn beste vriend, ’s werelds beste rijmwoordenboek ooit, in elk geval van het Nederlands anno nu. Maar ook de Jaap Bakker kan niet alles. Als je bijvoorbeeld – en het gebeurt niet gek vaak, maar ook niet nooit – op het getal twaalf wil rijmen? Op raadsel ? Op gordel ? Op wulpst ? Op tarwe , vroegte , kostelijk ? Op gruwel , op midden , op aarzelt ? Op slordig ? Op nieuw – wat ook best nog al eens voor wil komen en je wil niet uitwijken naar een halfrijm op -uw ? Heel vervelend is dat er niets rijmt op wereld , tenminste in de Jaap Bakker. [1] En als je plotseling een regel op andijvie hebt?    Het klassieke onmogelijk berijmbare woord, herfst , kent in de nieuwste uitgave van Ik wou dat ik twee hondjes was op p. 182-184 een hele subsectie met wel zeven gedichten waarin op herfst gerijmd wordt, en daar staat mijn eigen herfstgedicht, Zwerf, zwerver, zwerfst nog niet eens bij.     ...
Meer lezen

16 Prutswerk, gebroddel en beunhazerij

Afbeelding
   Is Russisch echt het onvertaalbaarst van alle talen?    Dat zou ik niet weten. Ik ken alle talen niet.    Ik weet wel dat er behoorlijk wat woorden zijn waar slechts een benaderende vertaling voor is.    Nu zijn het de woorden niet die een vertaling maken. Het zijn de zinnen, de regels, het is de stroom die zich tussen de interpunctie voortbeweegt.    Ook als die interpunctie er niet of nauwelijks is, zoals in het slothoofdstuk van Ulysses ( Ulixes ) of in Mike McCormack’s Solar Bones ( Dag der zielen ).    Dan is die er toch, alleen onzichtbaar. Want interpunctie is adem. De adem van de schrijver. En zonder adem lukt het niet.    Maar toch. De bouwstenen zijn woorden.    En woorden willen vertaald worden. Leestekens niet.    In Domein vervloekt de hoofdpersoon zichzelf. Hij beschouwt zich als schrijver, maar wordt niet uitgegeven. Voor zij...
Meer lezen

1 Zelfreflectie

Afbeelding
   Een beetje zelfreflectie, kan dat kwaad?    Ja, natuurlijk.    Vertalen is iets wat zich grotendeels onbewust afspeelt. In die deinende en klotsende hersenmassa. Waar geen mensenhand ooit voet heeft gezet. Laat staan er levend uitgekomen is.    Vaak, als je gaat nadenken, doe je het verkeerde. Dan laat je je niet meer leiden door intuïtie. En dan mag je blij zijn als je derde instantie, de kritische, bij het nalezen je eerste ingeving herstelt.    Is denken slecht? vroeg een groot denker zich ooit af. En zijn antwoord was een ondubbelzinnig ‘ja’.        Ik noem het blog ‘Vandaags vertaalprobleem’ en daar heb ik meteen een vertaalprobleem. Want kun je ‘vandaags’ in bijvoegelijke zin gebruiken?    Eigenlijk niet.    Maar eigenlijk ook weer wel.    Want ik schrijf het toch?    Kijk, daar staat het. Zwart op wit. En h...
Meer lezen

308 De zaak Emil/Michiel

Afbeelding
   Het is een hele ouwe koe die ik hiermee uit de sloot haal, en een niet-actuele koe ook nog. Want sinds 2014 heet onze Michiel van de Hazelhoeve geen Michiel meer maar Emiel, wat toch betrachtelijk dichter bij het Zweedse Emil ligt dan Michiel.    Maar daarvoor, in het lange tijdvak 1967-2014 heette de vrolijke jongen van Astrid Lindgren wel degelijk Michiel, en hij is er 47 mee geworden.    Waarom, waarom, vraag je je de haren uit mijn hoofd trekkend af, zou je de namen van handelende personages in boeken veranderen? En dan helemaal, vraag ik me vervolgens de haren uit jouw hoofd trekkend af, als het zulke simpele namen zijn als Emil er een is? Hoe heeft Rita Törnqvist-Verschuur dat sowieso ooit bedacht gekregen?    In het kader van het doorlopend fundamenteel vertaliaans onderzoek kwam ik een tijdje geleden een boek tegen dat Vertalen vertolkt, Verhalen over vertalen heet , uitgegeven in 1976 door het Nederlands genoots...
Meer lezen

236 Tenderfoot en de onvoltooid verleden tijd

Afbeelding
    Wat voorafging.    James Vandermeersch vertaalde op vijf jaar tijd alle 73 Lucky Lukes opnieuw. In het... Vlaams. Hoera!    Lucky Luke de poor lonesome cowboy die zo’n long way from home is komt eindelijk thuis.    Immers, James Vandermeersch stamt uit Lauwe en Lauwe ligt op een Kommersbonter boogscheut van Kortrijk, de geboorteplaats van de bedenker en tekenaar van Lucky Luke, Maurice de Bevere, de zich noemende Morris.    Ik las de klassieker Tortilla’s voor de Daltons , album 31, geschreven door de wonderdoener René Goscinny. In de nieuwe vertaling.    En ja hoor, fijne taal, mooie taal, nieuwe taal. De grappen beter behouden.    Het is maar een licht Vlaamse tongval, maar toch. Ik kwam er een heuse valavond tegen. Averell moet niet zijn kop houden (‘Kop dicht, Averell.’) maar zwijgen . (‘Zwijg, Averell.’) Joe moet van Emilio Espuelas Rataplan niet harder roepen m...
Meer lezen

49 Po’ Bear

Afbeelding
   Hier zat ik vast. Het Engels werd niet leuk. Pas toen ik besloot het al te Engels pink-omhoge ‘the tea’ te veranderen in ‘da tea’, kon ik verder. En kon de beer ‘Po’ Bear’ heten, voor arme beer en ook een beetje Pooh de beer, en had ik plots de vrijheid om carrolliaans-wakeaans-waardewindwaaitiaans te vervolgen met ‘prisky tote’ (uit het Frans en Duits), ‘mizzlemee’ en ‘clombing’ – geholpen door de Phoenix Park-suite in Finnegans Wake , die begint met een beeld van ‘poor Isa ... so gleaming in the gloaming’ ( FW 226.4). Misschien ben ik trouwens onbewust door die ‘poor Isa’ ook op ‘Po’ Bear’ gekomen.    Het is een eindeloos gedicht, als ‘Constants hobbelpaard’, en ook een droom in een droom in een droom in een droom en zo voort en zo verder. Waar we allemaal in leven, alleen weten we het niet.    Het avontuur van Beer heeft een vervolg, twee vervolgen zelfs, die beide Jij met mij niet gehaald hebben. En trouwens ook de opvolger, Wit a...
Meer lezen