280 Dossier Iddesleigh

   Stof en storm zijn gaan liggen, het ‘slechtste boek aller tijden’ heeft een triomferende intocht gehouden in Nederlandse vertaling. De dorbeckende ende droogstoppelende dorknopers begrepen er niets van. Maar daarvoor hadden ze ook moeten kunnen lezen. En ergens plezier in kunnen hebben.
   Hieronder de verzamelde persstemmen.
_____
_____
_____
_____
_____
_____
_____

_____

_____

_____

   Verwijzingen. Van boven naar onder en van vroeg naar laat: Trouw (21.3), Dagblad van Limburg (22.3), NRC-Handelsblad (30.3), Het Parool (1.4), Boekenkrant (4.23), Argus (13.4), Het Laatste Nieuws (20.4), Onze Taal (nr 3, 5.23) en De Volkskrant (27.5). Nakomertje, al wat welwillender: Tzum (27.6).

Reacties

Een reactie posten

met onder meer de afgelopen tijd

610 Het eerste boek dat ik zelf las

Afbeelding
   Het eerste boek dat ik zelf las: ik herinner het me nog goed. Ik lag op mijn buik in de kamer. Op het blauwe tapijt. En ik las. De letters. De woorden. De tekst. Ik keek niet alleen de plaatjes, maar ik las. En het ging! Het ging zo makkelijk. Het ging bijna vanzelf. Zo vanzelf dat ik helemaal niet door had dat ik een bepaalde bladzijde wel twee, drie, vier, vijf keer achter elkaar las. Toen ik het wel doorkreeg was ik boos op mezelf. Niet dat ik het niet gemerkt had. Niet dat er kennelijk van wat ik precies las niets tot me doordrong. Maar dat ik het boek dan minder snel uitkreeg. En het moest snel, kennelijk. Om mezelf te laten zien hoe snel ik kon lezen. En nu las ik één bladzijde vijf keer achter elkaar, zonder het door te hebben. En gewoon vergat om de bladzijde om te slaan. Wat ik daarna ook wel een beetje raar vond, dat ik dat niet door had. Dat ik niet had begrepen wat er stond. Onbegrijpend lezen, met ogen open slapend dat was mijn eerste lezen. Hoeveel had i...
Meer lezen

611 Oehoeboeroe krik-krak

Afbeelding
   Ik denk dat dit een kietelliedje is. Of misschien een hop-paardje-hop: Een oehoeboeroe krik-krak vrouwtje sprong oehoeboeroe krik-krak touwtje,          het touwtje brak en het oehoeboeroe krik-krak vrouwtje met een oehoeboeroe krik-krak smak viel op haar oehoeboeroe krik-krak gat,          en dat was dat.    Maar wat is een oehoeboeroe krik-krak vrouwtje ? Oehoeboeroe – veel mensen weten dat niet, maar ze kunnen het altijd aan hun opa of oma vragen, die het dan weer aan hun opa of oma kunnen vragen – is de uil uit de verhalen van Paulus de Boskabouter van Jean Dulieu. We hadden er een boekje van thuis met kleurenprenten op aparte bladzijden gedrukt. De heks heette Eucalypta weet ik ook nog. Van de poppenseries die ervan geweest zijn kan ik me niets herinneren – misschien vielen die in de verschillende periodes dat we geen tv hadden. Of misschien was ik e...
Meer lezen

609 Inspiratie

Afbeelding
   Dan verveel je je en weet je niet wat je moet doen en ideeën heb je verder ook niet en dan loop je wat heen en weer tussen de kast en de muur en tussen de kluiten en het riet, ijsberend met je lege hoofd onder je arm, en pak je lukraak een boek, en dat boek sla je lukraak open en dan staat er: Drei Hasen tanzen im Mondschein im Wiesenwinkel am See: Der eine ist ein Löwe, der andre eine Möwe, der dritte ist ein Reh.    Dat is leuk, denk je. Dat is heel leuk, denk je. Dat is heel erg leuk zelfs, denk je. En: onvertaalbaar in zoverre als iets ooit onvertaalbaar kan zijn (nooit). Maar: veel werk! En het gedicht loopt nog door, Drei Hasen blijkt het te heten met als ondertitel tussen haakjes Eine groteske Ballade, en de tweede strofe van negen regels en de derde van vijf zijn lang niet zo leuk, tenminste, ze zijn wel leuk, maar gaan erop door, hoe dat kan dat de ene haas een leeuw is, de andere een meeuw en de derde een ree, en het antwoord daarop is...
Meer lezen

76 Andermans Tsjechovs

Afbeelding
   Voor de nieuwsgierigheid: wat doen de collegae?    Hoe interpreteren die de vertelstem van Tsjechov, halverwege verteller en hoofdpersoon?    Ik heb hier twee karren, vier hartjes en drie stekelbessen voor me.    Komen ze.     Op de kar    ’s Ochtends om half negen reden zij de stad uit.    De landweg was opgedroogd, een heerlijk aprilzonnetje gaf al heel wat warmte, maar in de greppels en in het bos lagen nog plekken sneeuw. De grimmige, lange en donkere winter was ook maar net voorbij, de lente was plotseling ingetreden, maar Marja Wasiljewna die nu in de boerenwagen zat, kon niets nieuws of opmerkelijks ontdekken in het warme weer of de kwijnende bossen, waar je doorheen kon kijken en die door de adem van het voorjaar werden gekoesterd, zij vond niets interessants in de zwarte zwermen vogels die boven de velden scheerden over enorme, op meren lijkende plassen, evenmin za...
Meer lezen

325 Een gloednieuw boek van Charms

Afbeelding
   Hoera! Het boek is uit. In vele talloze duizendtallen te bestellen bij de betere boekhandel of bij ontstentenis daaraan bij de uitgever zelf die ronkende prompte pede met de bolide uit Deutekom aan komt zoeven om het boek persoonlijk, met een lintje eromheen, te komen afleveren. Wie geluk heeft krijgt er nog een bonbon bij ook.    Een nieuw boek van Charms, met veertig kindergedichten waarvan er dertien zeker van hem zijn en de hele veertigtallige bubs (en zes meer) vertaald alsof ze allemaal echt van hem zijn, met uitgebreide vertaaloverwegingen, bestudering van anderstalige versies en eigen probeersels, passen en meten en timmeren en schroeven, doodlopende paadjes en weidse vergezichten. Allemachtig prachtig uitgegeven, als wapper- en flapperboek, kleurig als een boeketje ballonnen en blijmakend zoals alleen een mooi en goed boek dat kan.    Maar, zoals dat gaat, het pakketje mij toekomende toegekomen auteursexemplaren was nog niet u...
Meer lezen

194 Het verhaal van het uitgekookte kuikentje

Afbeelding
   Dit verhaal staat alleen in de uitgave van 1937. Daarna is het geschrapt.    Waarom?    Omdat er nieuwe verhalen waren die er ook in moesten?    Maar waarom uitgerekend dit verhaal dan?    Zit er iets in dat tegen de heersende opvattingen of de ideologie van de dag indruist?    De eerste willen zijn misschien? Boven anderen willen uitsteken? Of is de sluwe list van het kuikentje al reden genoeg om het buiten het bereik van de impressionabele sovjet-jeugd te houden?    Een raadsel.    Misschien omdat het van Charms is?    Maar dan: is het wel van Charms?    De geleerden twisten ende shouten.    Ik zeg: het zou best kunnen.    In elk geval kenden de drie vertalers het niet en zijn we op onszelf aangewezen.    Andere vertalingen ernaast houden doen veel vertalers niet. Bang om zich t...
Meer lezen

340 Jan Klaassen, de Nederlandse Petroesjka (9)

Afbeelding
XIX.    Met Jan Klaassen kon je zelfs je verkeersdiploma halen. In 1956 werd onze pop in Jan Klaassen, kijk uit! de mascotte voor Veilig Verkeer Nederland [1] en in hetzelfde jaar schreef B.J. Haenen Verkeersavonturen van Jan Klaassen . XX.    Van een heel ander kaliber is het anti-oorlogsstuk van Paul Rodenko uit 1955, Jan Klaassen en de vredesmachine, Een spel voor poppenkast . Net als Jan Engelman wist ook Paul Rodenko van wanten en van woorden. De orensnijder tulpensnijder zag kangaroes door venstergaten kijken, de smalle reigerblik van het licht staren, en de zon aan zijn voeten spelen als een ernstig kind. En Rodenko vertaalde in 1946 het magistrale epos De twaalf van Aleksandr Blok, waarin Jezus in de Petersburgse sneeuwstorm opduikt aan het hoofd van een bataljon revolutionaire soldaten – onlangs door mij na 77 jaar eindelijk opnieuw vertaald (uitgeverij Vleugels bracht het uit).    Het stuk is het meest op rijm met af en t...
Meer lezen

22 Nog een keer die allenige occupanten

Afbeelding
   Zover was ik:       Eenzame bezetters van lege luchten       Als november somber dreigend naakt       En al je stamverwanten hebben haast gemaakt       Om het herfstgewolkte na het kerkdorp te ontvluchten ...    Als vertaling van deze regels:       Lone occupiers of a naked sky       When desolate November hovers nigh       And all your fellow tribes in many crowds       Have left the village with the autumn clouds ...    Maar misschien moet ik toch nog terug, want de vierde regel vertaald als ongeveer ‘Verlieten met het herfstgewolkte het gehucht’ – wat ik eerst bedacht – is simpeler, beter. Ik struikel over dat woordje ‘na’: wat is dat, ‘na het kerkdorp’? Nee, het is ‘het herfstgewolkte (...
Meer lezen

44 Dieperder en dieperder

Afbeelding
   Ik ben pas vier vertalingen ver en het duizelt me al. Ik heb de Russische alinea’s zo getrouw mogelijk vertaald, maar wel naar hedendaags Nederlands. Het gaat me immers niet om gedateerde woorden of manieren van zeggen, maar om de sfeer en de toon, de vertelstem die wordt aangenomen.    Daarom werken Russische vertalingen beter dan Nederlandse, want in Nederlandse vertalingen word je toch steeds afgeleid door een onmiskenbare ouderwetsheid, of door een simpelweg ongelukkige of slechte – en in elk geval storende – manier van zeggen, van de oudste tot de nieuwste trouwens.    Voorbeeld. In de vier Nederlandse vertalingen die ik heb bekeken, zit Alice (zo heet ze in het Nederlands, ongelofelijk genoeg) in de eerste regel altijd naast haar zus. Maar waar precies? In de vier meest recente Nederlandse vertalingen is dat drie keer ‘op de oever’ (Matsier, A. de Jong en Bulthuis-Reedijk-Kossman) en één keer ‘aan de waterkant’ (Engelsman). ...
Meer lezen

265 Oorwurmen uitdrijven: Het voorteken

Afbeelding
Als de raaf in ’t luchtruim krast, Komt er oorlog, dat staat vast. Laat je ’m vliegen in het rond, Laat je ’m vliegen in het rond, Dan moet iedereen naar het front. Wie geen oorlog heeft gevraagd, Maakt een einde aan de raaf. Voor een einde aan de raaf, Voor een einde aan de raaf, Maak je je geweer schietklaar. Met het schietklare geweer Wil ieder dadelijk in de weer. Heb je ’t eerste schot gehad, Heb je ’t eerste schot gehad, Dan vindt de kogel wel een gat. Maakt niet uit op wie of waar, Niemand wordt door hem gespaard, Noch de ander noch elkaar, Noch de ander noch elkaar, Dood is dood en daarmee klaar. Dood is dood en daarmee klaar, Allemaal liggen we daar, Allemaal liggen we daar, Alleen de raaf blijft over dan, En niemand die hem schieten kan... _____    Verwijzingen. Van Boelat Okoedzjava uit 1985. Hier zingt Okoedzjava het zelf, en ook hier . Boris Grebentsjikov heeft het ook op zijn repertoire, hier , en hij zingt het vanuit zijn ...
Meer lezen