380 Nacht, trottoir – als ollekebolleke

   De ollekebolleke is geen uitvinding van Drs. P, maar wel door hem zo in het Nederlands genoemd, beoefend en gepopulariseerd. Het is een van oorsprong Amerikaanse vinding, die de jiggery-pokery, de double dactyl of de higgledy-piggledy heet en de volgende vormkenmerken kent (ik citeer Jaap Bakkers Rijmwijzer want beter kan ik het zelf niet zeggen, al blijft de uitleg, als alle uitleg van spelregels, tamelijk ingewikkeld):

Het bestaat uit twee coupletten van vier regels. Elke regel bestaat uit twee dactylen, maar in de vierde en achtste regel ontbreken twee dalingen. Die regels zijn ook de enige die rijmen. De eerste regel is een citaat, uitroep of motto en de zesde regel bestaat uit één zeslettergrepig woord met de hoofdklemtoon op de vierde lettergreep.

   Vanwege dat eenlettergrepige, dubbeldactylische woord in de tweenalaatste regel heet de versvorm ollekebolleke. Makkelijk te onthouden. Ook Wikipedia pronkt met een pagina over het vormvaste versfenomeen, hier.
   Aldus gedaanteveranderd biedt Nacht, trottoir ons in kort bestek de filosofische onderlaag van het oorspronkelijke gedicht, met zoveel woorden (één) gepresenteerd, – want, om met Hamlet te spreken, ‘wat ga je dromen in die slaap des doods’?

‘Beter om dood te zijn!’
Klaagde hij uitzichtloos,
Diep in de nacht
Voor de Nevski-drogist.

IJdele hoop! Want de
Metempsychotische
Leer gunt een mens
Zelfs geen rust in zijn kist.

_____

Een doorlopend bijgewerkt register op alle VandaagsVertaalProblemen staat in blog 345, hier.

Reacties

Een reactie posten

met onder meer de afgelopen tijd

587 De donker-in-het-licht lantaarn

Afbeelding
   Een zaklantaarn geeft licht in het donker. Maar ik heb een uitvinding gedaan. Ik heb een zaklantaarn uitgevonden die donker geeft in het licht. Heel handig als je wil dat iemand iets niet ziet. Je schijnt er je zaklantaarn op en floepens, weg. Donker. Zwart. Niks van te zien. Je kan ook jezelf verduisteren, als je niet wil dat iemand je gezicht ziet. Je helemaal verbergen lukt nog niet. Het is nog een klein apparaatje. Een prototype. Maar straks kun je er misschien wel grotere dingen mee verduisteren, en misschien uiteindelijk wel de hele lucht. De hele zon. Het hele heelal! Het is nu ook nog een staaflantaarn op batterijen, maar er komt zeker nog een appje van. Voor op je telefoon. Jullie merken het wel! Donker in het licht Ik heb een lamp die donker geeft,          donker geeft,          donker geeft, ik heb een lamp die donker geeft,      ...
Meer lezen

588 Het lente-orkest

Afbeelding
   En dan is het weer lente voor je het weet. Dat moet worden gevierd! Met lawijd, met lawaai, met herrie en kabaal, en iedereen doet mee, en dan bedoel ik allemaal! Ja, ook matrozen mnet trekzak en muzikanten met tamboerijn! Het lente-orkest Het is lente en we hebben een keukenorkest gemaakt van echte instrumenten en het skriekt          en het skroenkt                   en het skraakt! en het bronkt          en het brienkt                   en het braakt! en het kronkt          en het krienkt                   en het kraakt! Het is een slagorkest en we d...
Meer lezen

586 Of nee, een krokodil

Afbeelding
   Ja, met een krokodil werkt het denk ik beter. Het was al met al toch iets te lieflijk en van lieflijkheid is er in kindergedichtenland al meer als zat. Niet verder vertellen maar eigenlijk haat ik kinderliteratuur, in wezen en verschijning. Dat wil zeggen kinderliteratuur die louter voor kinderen gemaakt is en die voor volwassenen niet te pruimen is, dus zeg maar het grote gros.    Ik heb het dus al verraden, wie de nieuwe nieuwe huisgenoot is, en de eerste zesentwintig regels zijn ook hetzelfde, maar doe even of je dat allemaal niet weet, lieve lezer, en lees als de onbehangenheid en onbevangenheid en onbelangenheid zelve, helemaal vers en opnieuw.    Maar, de aanwijzing van Antoinette in de comments van de vorige blog volgend, met dezelfde illustratie, die hier goed werkt, als je hem eronder zet. De nieuwe huisgenoot We hebben thuis sinds kort iets wafferigs en blafferigs, iets harigs en iets poterigs, iets duwerigs en stoteri...
Meer lezen

585 Over een hond die een zusje is

Afbeelding
De nieuwe huisgenoot We hebben thuis sinds kort iets wafferigs en blafferigs, iets harigs en iets poterigs, iets duwerigs en stoterigs, iets staarterigs en snuitigs, iets klonterigs en kluitigs, iets fluffeligs en knuffeligs, iets in de rondte snuffeligs, iets springerigs en kwispeligs, iets altijd in de weggerigs, iets blobberigs en slobberigs, iets reuzerigs, iets kneuzerigs, iets koude natte neuzerigs, iets happerigs en bijterigs, iets likkerigs en pikkerigs, iets gooierigs en smijterigs, iets snoezerigs en snuisterigs, iets nooit een keertje luisterigs, iets wonder-boven-wonderigs, bijzonderig bijzonderigs, en als je ‘poot’ zegt, gaat ze liggen, als je ‘lig’ zegt, gaat ze springen, als je ‘breng’ zegt gaat ze rennen, als je ‘blijf’ zegt, brengt ze dingen: ze kan gapen, ze kan rollen, ze kan slapen, ze kan dollen, en het is geen tijger, het is geen musje, het is – nee hou je mond – het is mijn pasgeboren kleine zusje!    Oké, oké, het ...
Meer lezen

11 Mauritius, Jan Klaassen en de instabiliseringshypothese

Afbeelding
Jan Klaassen en Katrijn in De trein (Aart Clerkx, 2015)    Op ’t Eylant Mauritius in de Indische Oceaan staat een inheemse boom die al driehonderd jaar geen nakomelingen heeft. De soort werpt zaden af, maar die ontkiemen nooit vanzelf – en wat mensen ook de afgelopen tientallen jaren hebben geprobeerd om ze op te kweken, het lukte niet.    Tot iemand de driehonderd jaar in verband bracht met het uitmoorden van de dodo door de Hollanders (en hun meegelifte ratten). De zaden werden gevoerd aan een verwante grote duivensoort van elders, en jawel, na het maagdarmkanaal van de gastvogel te hebben verlaten, ontkiemden de eerste nieuwe zaden sinds driehonderd jaar.    Aan dit verhaal moet ik altijd denken bij Jan Klaassen. Het oorspronkelijke poppenkastspel is een soort van oerhumor waarmee je het contact niet mag verliezen, op straffe van uitsterven en ongeneeslijke saaiheid.    De poppenspelteksten zijn natuurlijk anoniem. Ze w...
Meer lezen

289 Associatieve transsonanties – Jorge Luis Borges, De aapjes

Afbeelding
    De aapjes Ik had het je nog zo gezegd, in je eigen jargon: Hou toch eens op met postzegels verzamelen! Je beweert wel, dat je me niet gehoord hebt, Maar ik zei het zo hard als ik maar kon. We stammen van de apen af, Niet van Jezus, of Socrates, in de verste verte. Je siddert, je beeft en je beweert Dat apen geen postzegels verzamelen. Bah! Daarbij komt, dat jouw hypocriet gezeur Me van mijn werk houdt. Opgesodemieterd. Telkens als ik jou zie, word ik aan mezelf herinnerd, Maar dan met een gezicht vol pindarotsjes. Ik zie dat je mijn tempo niet bijhoudt. Stil maar. Ik sla de spiegel stuk, je bent alleen. _____    Als mensen boos worden op een vertaling omdat ze die slecht vinden moet ik altijd lachen. Wind je toch niet zo op, het is gewoon een versie, een variant die je kennelijk niet aanstaat. Maar de bozerikken horen tot de gemeente van hoe minder zielen hoe meer vreugd die hun feestjes het liefste helemaal alleen vieren, met toeters...
Meer lezen

53 Anton Tsjechovs ome Charles

Afbeelding
   Als ome Charles naar het boetje in de achtertuin gaat om er in alle rust zijn ochtendrokertje op te steken, zonder gestoord te worden door huisgenoten met kritische geluiden over de stinktabak, dan gaat hij er niet heen, maar hij begeeft zich erheen.    Zo tekende Joyce het op in A Portrait of the Artist as a Young Man , dat in 1916 het levenslicht zag, ‘uncle Charles repaired to his outhouse’. Niet dat Joyce het per se zo mooi wilde zeggen. Hem hebben we in die Bildungsroman alle conventies van een alwetende en mooischrijvende verteller al overboord zien gooien door de eerste hoofdstukken niet alleen met de blik van een kind te schrijven maar die kinderlijkheid ook in stijl een equivalent te geven. De reden dat hier dat woord ‘repaired’ staat, is dat je het ome Charles inderdaad zo hoort zeggen. De manier waarop over een personage wordt geschreven gebeurt op de manier waarop dat personage zich zou uitdrukken. Of althans die suggestie wordt gewekt. ...
Meer lezen

532 Over een moriaantje zo zwart als roet

Afbeelding
   In 1845 schreef de Frankfurter armenarts Heinrich Hoffmann zijn tiental wereldberoemd geworden gruwelverhalen voor de kinderkamer Der Struwwelpeter , met voorop de titelfiguur zelf, afgebeeld op een sokkel. De jongen heet zo, omdat hij een Struwwelkopf heeft, een wilde woeste haardos, aangezien hij zich niet liet kammen ( kämmen ließ er nicht sein Haar ). De knaap wordt in de laatste regel door de schrijver garstig genoemd, stout, naar, vervelend, en uitdrukkelijk niet vies, smerig of ongewassen, allerminst een Piet de Smeerpoets dus, zoals hij hier al 175 jaar heet.    O wat een eeuwige verhalen! Paulinchen met het Feuerzeug die in de hens gaat, Konrad de Daumenlutscher die zijn duimen erafgeknipt worden. Wreed, bloederig, fataal, heerlijk. Plus het verhaal over de kohlpechrabenschwarzer Mohr – een felrealistische geschiedenis over kleine pestkopjes die een voorbijganger uitlachen om zijn zwarte huid. Aj! Wie gaat zich daaraan branden in het h...
Meer lezen

581 Het zingende nijlpaard verliteratuurd afl. 1

Afbeelding
Het Zingende Nijlpaard door W. Vandersteen in de verliteraturing van Erik Bindervoet en Robbert-Jan Henkes Proloog Egypte    Egypte. Met zijn ondergaande zonnen, zijn wuivende palmen, zijn schrikbarende bevolkingsaanwas, zijn gesluierde fundamentalisme, zijn naar de Benelux uitgeweken patatbakkers, zijn uit de Benelux uitgeweken varkensfokkers, tomatenkwekers, diepzeeduikdocenten en paprikaboeren, zijn talloze, vooral in de zomer overdekte markten ( soekhs ) met hun vrolijke geroezemoes van aanprijzen en afdingen, het gerinkel van belletjes aan rijkversierde kamelenzadels, de knaleffecten van de nieuwste explosieven, zowel vloeibaar als in de vorm van semtex en het geratel van de modernste repeteergeweren van de hernieuwde aanslagen van terroristen op toeristen, net nu deze laatsten de weg naar de piramides leken te hebben teruggevonden, de talloze pittoreske, immers op instorten staande moskeeën, waar de vrouwen nog rondlopen in boerka’s en niqaabs van het fijnste...
Meer lezen

342 De hond en zijn mens

Afbeelding
   Ik vertaal nu tussen alle bedrijven door een rijk geïllustreerd en kort betekst sympathiek kinderboek over het ‘hebben’ van een hond uit het Russisch, en daar heb ik meteen al een gedeelte van mijn vertaalprobleem te pakken. Want dat zeg je zo in het Nederlands, je hebt een hond, wat meteen de scheve verhouding weergeeft. Een hond wordt gehad en de mens is het baasje , de choziaïn in het Russisch en in het Engels is het nog een graadje bezittelijker want daar is het de owner .    Taal vormt het denken, het was Karl Kraus die op die zere plek het eerst zijn vinger legde. De smerige Groote Oorlog (de eerste, niet de laatste) werd voor Duitse oren verteerbaar, ja eerbaar gemaakt door afgesleten metaforen als ten strijde trekken , met open vizier strijden , het zwaard opnemen , en door het kreperen in de loopgraven een heldendood te noemen, uit vaderlandsliefde begaan. Politici maken er nog steeds gebruik van, bijvoorbeeld door de verdelgingsmissie van...
Meer lezen