397 Nacht, trottoir – als limerick

   We betreden gevaarlijk terrein, de zogenaamde plezierdichterij, die vooral bedoeld lijkt om de lezer al het plezier te ontnemen. ‘Knap’ alleen is niet genoeg. Virtuositeit veelal vloekwaardig. Laat de ars de kelere artem krijgen. Ik wil het zicht op wat het is niet benomen zien hebben door de fraaie steigers. Het ene meesterwerk is het andere waard, en het moet niet bij proeven en proefjes blijven. Flauwekul, oké, maar het moet wel serieuze flauwekul zijn, geen slappe.
   Maar zie, o wonder, zelfs als limerick blijft het gedicht als gedicht overeind en kan fungeren als luik naar de binnenwereld.

Een dichter bekend aan de Nevski
Zag ’s nachts een figuur op een jetski.
      Hij herkende zichzelf
      In de vreemde spuit elf.
‘Toch gek dat ík juist die gek zie.’
_____

Een doorlopend bijgewerkt register op alle VandaagsVertaalProblemen staat in blog 345, hier.

Reacties

  1. Gerard27 juni 2024 om 16:21

    Je voelde je vroeger lamlendig
    En denkt: ik ben nu krasbestendig.
    Maar je hebt je vergist
    In de vozige mist.
    Het leven blijft even ellendig.

    BeantwoordenVerwijderen

Een reactie posten

met onder meer de afgelopen tijd

618 Oh, b——!

Afbeelding
   Ik draai me momenteel warm voor het vertalen van een rijk en talig kinderboek over een kudde van vierentwintig geiten die neergezet zijn onder een kasteel om dat overeind te houden. Ze houden het een jaar of zes uit voordat ze bij plukjes ontsnappen en er maar één, driepotige geit overblijft (Steve), die het kasteel, met daarin alleen nog de koning en zijn hoogste raadsman Ned, naar het woud brengt, waar het einde zich ontspint.    Maar die geiten zijn nog niet het vreemdste fundament, dat is namelijk het feit dat er wel een verteller is, maar in plaats van alwetend is die nietswetend en hij vraagt zich voortdurend af waar het verhaal heen moet gaan, gezeten aan zijn wankele tafel met uitzicht op het dal waar het zich afspeelt. Hij kan ingrijpen, en doet dat af en toe ook, bijvoorbeeld door binnen de slotgracht van het kasteel een oude appelboom te plaatsen met eeuwig rijpe appels als voedsel voor de geiten. Of hij helpt het geitenhoedstertje (Bernad...
Meer lezen

617 Gulliver met driehonderd: de storm

Afbeelding
   Kapitein Gulliver kreeg na publicatie van zijn zeereizen de kritiek dat zijn zeemanstaal niet deugde. Die dwergen en die reuzen, oké, geen probleem. Een vliegend eiland, daar zit ook niemand mee. Een met rede begaafd paardenvolk, what else is new? Maar dat Gulliver niet-kloppend of niet meer gebezigd nautisch jargon zou bezigen, daar viel men over. Gulliver verdedigde zich door te zeggen dat hij – de jongste niet meer – de termen gebruikte die hij zelf op de grote vaart had geleerd van de oudste en meest ervaren pikbroeken. Dus dat het wel degelijk klopte, alleen zijn zee-Yahoos geneigd, net als land-Yahoos, telkens nieuwe woorden en uitdrukkingen te verzinnen. Zo erg is het, zei hij, dat hij merkte, dat wanneer een Yahoo hem uit Londen uit nieuwsgierigheid kwam bezoeken, zij geen van beiden in staat waren hun denkbeelden op een voor elkaar begrijpelijke wijze uiteen te zetten. De kritiek richtte zich op één enkele paragraaf aan het begin van de reis die Gulliver uite...
Meer lezen

614 Rijmen op oek

Afbeelding
   Rijmdwang lijmdwang. Wat bedoelen ze eigenlijk met rijmdwang? Want natuurlijk dwingt rijm. Daarvoor is het rijm en niet bandeloos. Rijm dwingt en metrum dwingt, van nature. Uit de aard der zaak. Ipso facto.    Maar ze bedoelen dat het rijmwoord of de rijmende regel er met de haren bijgesleept lijkt. Als rijmdwang dwangrijm wordt. Dat het plotseling wijst op het kunstmatige van het gedicht. Illusie verstoord. En mensen houden van illusies. Afspraken. Het stilzwijgende contract tussen lezer en schrijver. De suspensoria van het ongeloof.    En toen je klein was, weet je nog, daar zong en neuriede je toch ook liedjes die allemaal op één klank eindigden en hoe gekker hoe beter?    Dus wat kan er dan possibly mis zijn met rijmdwang?    En ik dacht: laat ik mezelf eens ongelofelijk in een rijmdwangmatisch keurslijf persen. Iets maken dat er in zijn geheel met de haren bijgesleept lijkt. Never mind ergens een r...
Meer lezen

616 Zhuang Zhi

Afbeelding
Zie je hem niet Als het donker is, zie je hem niet. Als hij zich verstopt, zie je hem niet. Als je niet kijkt, zie je hem niet. Als je net eventjes met je ogen knippert, zie je hem niet. Als je je omdraait, zie je hem niet. Als je even niet oplet, zie je hem niet. Als hij er niet is, zie je hem niet. Als je te laat bent, zie je hem niet.          Kijk! Daar gaat-ie! Waar? Te laat... Als hij weg is, zie je hem niet. Als hij niet thuis is, zie je hem niet. Als je niet weet waar je op moet letten en niet weet wie je moet hebben, zie je hem niet. Als hij zich doorzichtig gemaakt heeft, zie je hem niet. Als hij zich onzichtbaar gemaakt heeft, zie je hem niet. Als hij niet gezien wil worden, zie je hem niet. Als hij zich achter de boom verschuilt, zie je hem niet. Als jij je achter de boom verschuilt, zie je hem niet.          Kijk maar. Niets! Niemand! Alleen een boom! Als je je h...
Meer lezen

562 De klopjacht op de sneer in Awater

Afbeelding
   Hoe is het zo uit de bocht kunnen vliegen? Hoe heeft het zo anders kunnen worden, mijn vertaling vergeleken met Carrolls origineel? Ik leg dat enigszins uit in het stukje voor Awater , hieronder in de tijdschriftspread. Maar er is meer. Meer van hetzelfde, akkoord, maar dat komt omdat het allemaal waar is, wat ik zeg. Het zou niet goed zijn als het nu ineens iets anders was. Dat zou het vertrouwen in het waarheidsgehalte van mijn beweringen al te zeer aantasten.    Toen ik begon met het vertalen van de Snark , dacht ik nog dat ik tamelijk getrouw de woorden en de dichterlijke middelen van Carroll kon overnemen, hap snap en borrel, maar die illusie duurde maar één vierregelige strofe lang. “Just the place for a Snark!” the Bellman cried,          As he landed his crew with care; Supporting each man on the top of the tide          By a finger entwined in his ha...
Meer lezen

540 Een feest van onverzorgd Nederlands

Afbeelding
_____ [wat voorafging: Bij vertalen horen, in de woorden van legendarische tovenaar-vertaler Pé Hawinkels, ‘bepaalde vormen van enthousiasme’ waardoor je wel eens van de letter afwijkt om de geest te vangen. Is Infinite Jest van zulk hout gesneden dat het ongrammaticale woorden duldt en zelfs aanmoedigt, in vertaling?] _____    Ik waag het erop, het woord vandaags onderbrengen in Eindeloos vertier – zoals het nu gaat heten, het denken over de titel heeft me zo’n half jaar gekost, en het is niet mijn eerste keus, wat het nu geworden is, Eindeloos vertier , ik was zelf uiteindelijk uitgekomen op Grenzeloze grol , wat de uitgever, denk ik, toch niet serieus genoeg vond, alsof ik het boek niet ernstig nam en het boek niet ernstig genomen hoefde te worden – wat natuurlijk helemaal de bedoeling niet was van die titel, het is een mooie alliteratie ten eerste, die Infinite Jest ook is, als je Jest met een hoofdletter I schrijft zoals dan kon in tijden van weleer en va...
Meer lezen

600 Inleidend vertier bij Eindeloos vertier

Afbeelding
Toespraak uitgesproken in De Balie, Amsterdam, op 6 maart 2026 bij een avond over Eindeloos vertier / Infinite Jest van David Foster Wallace.    Goedenavond tesamen. Dat ik hier sta als vertaler van het boek om voor enig, vooral kortstondig inleidend vertier te zorgen is – als ik mij goed geïnformeerd heb – eigenlijk een godswonder op zich, waarvoor de vlag gerust uit mag.    Want vertalers – zo bereikten mij de afgelopen tijd berichten van collega-vertalers die dit aan den lijve ondervonden – lijken zelden tot nooit te worden uitgenodigd om op een literaire gelegenheid hun licht te laten schijnen over een boek naar aanleiding waarvan die literaire gelegenheid georganiseerd is, dat wil zeggen het boek waarover zij zo vele zweetdruppels uitgegutst hebben om het in alle ootmoed aan de voeten van het Nederlandstalig leespubliek neder te vlijen.    Neen! Laten wij dat niet doen! is het gedacht van de organiserende instanties, vertelden mi...
Meer lezen

107 Dhr. Duffy en het pijnlijk geval

Afbeelding
   ‘Een tragisch geval’ heet de vertaling van Rolf en Edo Loeber van ‘A Painful Case’ uit Dubliners van James Joyce. We schrijven 1967.    In 1968 vertaalt Rein Bloem het als ‘Een pijnlijke zaak’. Die titel blijft tot 1997, zeven drukken lang behouden – en ook in de achtste druk uit 2004, waarin Erik Bindervoet en ik de tientallen dingen die hij had overgeslagen hebben teruggezet en de honderden ergste fouten, missers, blunders, slordigheden etc. hebben proberen te verwijderen – zeer tegen de zin van de vertaler, die er in samenspraak met de redacteur een heleboel weer in ere herstelde en en passant een hele hoop verse miskleunen beging. (Jongens en meisjes, doe dat nooit, andermans vertaling herzien: heel slecht voor je hart.) (En laat jouw vertaling ook nooit herzien!)    In 2016 mochten Erik en ik het dan eindelijk helemaal zelf doen en vertaalden we de titel als ‘Een pijnlijk geval’.    De hoofdpersoon, meneer Duffy, i...
Meer lezen

345 Register & Inhoud VandaagsVertaalProbleem (cumulatief)

Afbeelding
[Hiermee vervallen de registers van blog 132 en blog 241 .] Inhoud 1 Register 2 Inhoud 1 REGISTER VandaagsVertaalProbleem    2x2=5: 525     12 , De (Aleksandr Blok): 221 , 321 , 322 , 323 , 340 , 394 , 593 (zie ook Nacht, trottoir )    99 manieren om één gedicht te vertalen: 372 (zie verder Nacht, trottoir )    112 (911, EHBO): 229    Aarens, Evi: 275 , 287 , 307 , 374    Achmatova, Anna: 146    Adam en Eva: 124 , 383 , 512 , 579    Adama van Scheltema, C.S.: 430     Adventures of Hajji Baba of Ispahan , The : 426    advertenties, sovjet: 223 , 277    aftelversjes: 162 , 315 , 403 , 599 , 608    AI: 341 , 378 (zie ook machinevertalen )    alfabet: 400 , 401    algemeniteiten: 1 , 5 , 11 , 26 , 28 , 31 , 36 , 38 , 41 , 85 , 89 , 100 , 110 , 143 , 146...
Meer lezen

611 Oehoeboeroe krik-krak

Afbeelding
   Ik denk dat dit een kietelliedje is. Of misschien een hop-paardje-hop: Een oehoeboeroe krik-krak vrouwtje sprong oehoeboeroe krik-krak touwtje,          het touwtje brak en het oehoeboeroe krik-krak vrouwtje met een oehoeboeroe krik-krak smak viel op haar oehoeboeroe krik-krak gat,          en dat was dat.    Maar wat is een oehoeboeroe krik-krak vrouwtje ? Oehoeboeroe – veel mensen weten dat niet, maar ze kunnen het altijd aan hun opa of oma vragen, die het dan weer aan hun opa of oma kunnen vragen – is de uil uit de verhalen van Paulus de Boskabouter van Jean Dulieu. We hadden er een boekje van thuis met kleurenprenten op aparte bladzijden gedrukt. De heks heette Eucalypta weet ik ook nog. Van de poppenseries die ervan geweest zijn kan ik me niets herinneren – misschien vielen die in de verschillende periodes dat we geen tv hadden. Of misschien was ik e...
Meer lezen