416 Nacht, trottoir – 40.320 maal

Volgens de door Raymond Queneau ontwikkelde permutatieve methode. Hij schreef tien sonnetten waarvan alle regels in elke willekeurige volgorde konden worden geschikt, waarbij hij uitkwam op cent mille milliards de poèmes, honderdduizend miljard gedichten.
   Ik heb acht regels, en geen tien sonnetten, maar als ik daar complete zinnen van maak, en me beperk tot twee rijmparen, -ist en -aren, kan ik dezelfde truc uithalen.

Nacht, trottoir, drogist, lantaren
Licht, dat geel over de tegels pist
Leef nog twintig-dertig jaren
Niets verandert — kille mist

Je moet wéér – en niets te maren
Ook al lig je in je kist
Wederom dit wedervaren
Nacht, lantaarn, trottoir, drogist

   Acht regels in alle mogelijke volgorden gepermuteerd maakt 8! ofwel acht absoluut, dat is veertigduizenddriehonderdtwintig verschillende gedichten. Een willekeurig gepermuteerd voorbeeld:

Je moet wéér – en niets te maren
Nacht, trottoir, drogist, lantaren
Ook al lig je in je kist
Wederom dit wedervaren

Nacht, lantaarn, trottoir, drogist
Licht, dat geel over de tegels pist
Leef nog twintig-dertig jaren
Niets verandert — kille mist

Nu ze nog uitschrijven en in een boek zetten. Overigens heeft Queneau dat ook nooit gedaan. Hij en ook de Duitse uitgave deden het met reepjes papier waarop telkens één regel stond, zoals (nauwelijks) te zien is op onderstaande illustraties, gescand uit Raymond Queneau, Hunderttausend Milliarden Gedichte (100.000.000.000.000 Gedichte), vertaling Ludwig Harig, Zweitaunsendeins, 1984.
_____

   Een doorlopend bijgewerkt register op alle VandaagsVertaalProblemen staat in blog 345, hier.

Reacties

Een reactie posten

met onder meer de afgelopen tijd

620 Uch

Afbeelding
   Waar een mensen al niet mee rondloopt in heurlie arme hoofd. Welk een neuronenbanen worden geprikkeld en synapsen afgeschoten bij de minste klank, het kleinste woord. Uch bijvoorbeeld. Daarbij moet ik altijd allereerst aan de Indianen uit Lucky Luke denken. Uch zeiden die. Indianen zijn heel stug, ze zeggen uch en daarmee uch.    Vond ik altijd heel stoer. Uch. Ik heb gezegd. En dan de armen over elkaar. Dat was attitude . Maar uch is ook het klassieke hoestgeluid. Uche uche, zei meneer Van Puche.    – zei mijn moeder als er gehoest werd. Het zal wel iets Maastrichts zijn, of een geintje van een van haar negenkoppige sibbelingschap. Als ik het koekel krijg ik eerst de leugenachtige AI te zien die beweert dat het van Vader Abraham is, afkomstig uit het liedje Uche uche uit 1973. Wat niet het geval is, leert mij een oog op de tekst en een oor op het liedje zelf. Kunnen we die leugenbots gewoon niet verbieden?   ...
Meer lezen

619 O, nee hè!

Afbeelding
   Ik kreeg reacties en ideeën en voorstellen en goeie ook. Op de blog kwam al ‘O, sh——’ voorbij, dat in Vlaanderen voor ‘O, shucks’ zou kunnen staan. Maar uit datzelfde Vlaanderen reikte Liesbeth Elseviers, de onvermoeibare hulp bij het vertalen van de teruggevonden kindergedichten van Charms (zie blogs 163 t/m 207 ) en Vlaamse vraagbaak en toeverlaat, mij tal van mogelijkheden aan. Als het om één letter gaat, dacht zij allereerst aan ‘O, f——’, wat scheldwoorden zou opleveren als ‘fuck, fok, fùùùùùùùùùùùùùùùk, fukfukfuk, fokkerdefok, fokkerdefokkerdeshitfok, frikkingshitfokman, fokko bitch’ enzovoort. Niet slecht. Maar buiten het fuckspectrum maar weinig.    Toen dacht zij aan ‘O, m——’ waar een potentieel breder scala mee aangeboord wordt, namelijk dingen als ‘O miljaar, o man/mannekes, o merde, o mijn god/o my god/o mon dieu, o mijn hemel, o mijn moedertje, o mensenlief/moedertjelief, o mierenzuur, o vanalles met een m in te vullen door lezer of gewo...
Meer lezen

618 Oh, b——!

Afbeelding
   Ik draai me momenteel warm voor het vertalen van een rijk en talig kinderboek over een kudde van vierentwintig geiten die neergezet zijn onder een kasteel om dat overeind te houden. Ze houden het een jaar of zes uit voordat ze bij plukjes ontsnappen en er maar één, driepotige geit overblijft (Steve), die het kasteel, met daarin alleen nog de koning en zijn hoogste raadsman Ned, naar het woud brengt, waar het einde zich ontspint.    Maar die geiten zijn nog niet het vreemdste fundament, dat is namelijk het feit dat er wel een verteller is, maar in plaats van alwetend is die nietswetend en hij vraagt zich voortdurend af waar het verhaal heen moet gaan, gezeten aan zijn wankele tafel met uitzicht op het dal waar het zich afspeelt. Hij kan ingrijpen, en doet dat af en toe ook, bijvoorbeeld door binnen de slotgracht van het kasteel een oude appelboom te plaatsen met eeuwig rijpe appels als voedsel voor de geiten. Of hij helpt het geitenhoedstertje (Bernad...
Meer lezen

621 Eitsi-Heibib, of De dageraad der mensheid, of De gezongen petrogliefen van Jelangasj

Afbeelding
De dageraad der mensheid    Het kind is de vader van de man. Dat wil zeggen de jongen van de man en het meisje van de vrouw. En iedere man en iedere vrouw (kind-af) is een God in het diepst van zijn en haar gedachten, en wil het liefst kleine kleipoppetjes bastelen in zijn en haar gelijkenis en dan leven inblazen. Ik heb nooit goed begrepen waar het idee vandaan komt om te willen ‘voortleven’ na je dood, in je kinderen of in je boeken. Dat lijkt me toch een geheel verkeerde opvatting van zowel het Leven als het Zijn. Je leeft al voort als je dood bent en opgenomen bent in het Grotere Leven, ook wel het Zijn genoemd, in alles en iedereen die zich ook een ‘ik’ noemt. Want wat is het verschil tussen de ene en de andere ik? Jij soms? Ga toch weg.    Dus als ik zoiets lees, dat een schrijver schrijft om iets achter te laten van zichzelf, lach ik in mijn knuistje en hoef ik nooit meer wat van die betreffende schrijver te lezen. De domheid! Dan kan de rest oo...
Meer lezen

345 Register & Inhoud VandaagsVertaalProbleem (cumulatief)

Afbeelding
[Hiermee vervallen de registers van blog 132 en blog 241 .] Inhoud 1 Register 2 Inhoud 1 REGISTER VandaagsVertaalProbleem    2x2=5: 525     12 , De (Aleksandr Blok): 221 , 321 , 322 , 323 , 340 , 394 , 593 (zie ook Nacht, trottoir )    99 manieren om één gedicht te vertalen: 372 (zie verder Nacht, trottoir )    112 (911, EHBO): 229    Aarens, Evi: 275 , 287 , 307 , 374    Achmatova, Anna: 146    Adam en Eva: 124 , 383 , 512 , 579    Adama van Scheltema, C.S.: 430     Adventures of Hajji Baba of Ispahan , The : 426    advertenties, sovjet: 223 , 277    aftelversjes: 162 , 315 , 403 , 599 , 608    AI: 341 , 378 (zie ook machinevertalen )    alfabet: 400 , 401    algemeniteiten: 1 , 5 , 11 , 26 , 28 , 31 , 36 , 38 , 41 , 85 , 89 , 100 , 110 , 143 , 146...
Meer lezen

616 Zhuang Zhi

Afbeelding
Zie je hem niet Als het donker is, zie je hem niet. Als hij zich verstopt, zie je hem niet. Als je niet kijkt, zie je hem niet. Als je net eventjes met je ogen knippert, zie je hem niet. Als je je omdraait, zie je hem niet. Als je even niet oplet, zie je hem niet. Als hij er niet is, zie je hem niet. Als je te laat bent, zie je hem niet.          Kijk! Daar gaat-ie! Waar? Te laat... Als hij weg is, zie je hem niet. Als hij niet thuis is, zie je hem niet. Als je niet weet waar je op moet letten en niet weet wie je moet hebben, zie je hem niet. Als hij zich doorzichtig gemaakt heeft, zie je hem niet. Als hij zich onzichtbaar gemaakt heeft, zie je hem niet. Als hij niet gezien wil worden, zie je hem niet. Als hij zich achter de boom verschuilt, zie je hem niet. Als jij je achter de boom verschuilt, zie je hem niet.          Kijk maar. Niets! Niemand! Alleen een boom! Als je je h...
Meer lezen

617 Gulliver met driehonderd: de storm

Afbeelding
   Kapitein Gulliver kreeg na publicatie van zijn zeereizen de kritiek dat zijn zeemanstaal niet deugde. Die dwergen en die reuzen, oké, geen probleem. Een vliegend eiland, daar zit ook niemand mee. Een met rede begaafd paardenvolk, what else is new? Maar dat Gulliver niet-kloppend of niet meer gebezigd nautisch jargon zou bezigen, daar viel men over. Gulliver verdedigde zich door te zeggen dat hij – de jongste niet meer – de termen gebruikte die hij zelf op de grote vaart had geleerd van de oudste en meest ervaren pikbroeken. Dus dat het wel degelijk klopte, alleen zijn zee-Yahoos geneigd, net als land-Yahoos, telkens nieuwe woorden en uitdrukkingen te verzinnen. Zo erg is het, zei hij, dat hij merkte, dat wanneer een Yahoo hem uit Londen uit nieuwsgierigheid kwam bezoeken, zij geen van beiden in staat waren hun denkbeelden op een voor elkaar begrijpelijke wijze uiteen te zetten. De kritiek richtte zich op één enkele paragraaf aan het begin van de reis die Gulliver uite...
Meer lezen

342 De hond en zijn mens

Afbeelding
   Ik vertaal nu tussen alle bedrijven door een rijk geïllustreerd en kort betekst sympathiek kinderboek over het ‘hebben’ van een hond uit het Russisch, en daar heb ik meteen al een gedeelte van mijn vertaalprobleem te pakken. Want dat zeg je zo in het Nederlands, je hebt een hond, wat meteen de scheve verhouding weergeeft. Een hond wordt gehad en de mens is het baasje , de choziaïn in het Russisch en in het Engels is het nog een graadje bezittelijker want daar is het de owner .    Taal vormt het denken, het was Karl Kraus die op die zere plek het eerst zijn vinger legde. De smerige Groote Oorlog (de eerste, niet de laatste) werd voor Duitse oren verteerbaar, ja eerbaar gemaakt door afgesleten metaforen als ten strijde trekken , met open vizier strijden , het zwaard opnemen , en door het kreperen in de loopgraven een heldendood te noemen, uit vaderlandsliefde begaan. Politici maken er nog steeds gebruik van, bijvoorbeeld door de verdelgingsmissie van...
Meer lezen

614 Rijmen op oek

Afbeelding
   Rijmdwang lijmdwang. Wat bedoelen ze eigenlijk met rijmdwang? Want natuurlijk dwingt rijm. Daarvoor is het rijm en niet bandeloos. Rijm dwingt en metrum dwingt, van nature. Uit de aard der zaak. Ipso facto.    Maar ze bedoelen dat het rijmwoord of de rijmende regel er met de haren bijgesleept lijkt. Als rijmdwang dwangrijm wordt. Dat het plotseling wijst op het kunstmatige van het gedicht. Illusie verstoord. En mensen houden van illusies. Afspraken. Het stilzwijgende contract tussen lezer en schrijver. De suspensoria van het ongeloof.    En toen je klein was, weet je nog, daar zong en neuriede je toch ook liedjes die allemaal op één klank eindigden en hoe gekker hoe beter?    Dus wat kan er dan possibly mis zijn met rijmdwang?    En ik dacht: laat ik mezelf eens ongelofelijk in een rijmdwangmatisch keurslijf persen. Iets maken dat er in zijn geheel met de haren bijgesleept lijkt. Never mind ergens een r...
Meer lezen

196 Het verhaal van de opspuitende bal

Afbeelding
   Het gedicht klinkt sterk naar Charms, en naar Irish Bull.    Irish Bull is bijvoorbeeld:    De beste manier om een koe in te halen op een fiets is erachter te blijven.    Of de uitroep: gelukkig zijn de ouders die nooit kinderen hadden!    Of de definitie van suiker: suiker is een stof die als je hem weglaat de koffie vies doet smaken.    Hersenkrakerig ongerijmde koans.    Letterlijk vertaald blijft er van het gedicht niet veel over natuurlijk.    De Vent moet in de Vorm worden gegoten.    Het gedichtje sneuvelde na 1937, dus het ontbreekt bij het trio Ter Laan, Rottenberg en Mazzi.    Het tweede deel van de titel moet op moeder eindigen, of op moe of ma . Ta-ta-ta-ta-ta-ta , met een olifant als moeder .     Spelen gaat veel goeder met een olifant als moeder.    Waarom ook niet.   ...
Meer lezen