422 Ragbolrinus de uitnodiging

Reacties

Een reactie posten

met onder meer de afgelopen tijd

570 Gulliver met driehonderd: kakken

Afbeelding
   En dan moet Gulliver daarna ook nog kakken, wat in Lilliput natuurlijk helemaal een attractie van ongehoorde omvang oplevert. Gulliver heeft het er wat minder expliciet over dan het eerdere ease myself with making Water , hij noemt het disburthen myself , en het gaat met iets meer schaamte gepaard dan het pissen, maar het staat er toch maar: I had been for some Hours extremely pressed by the Necessities of Nature; which was no Wonder, it being almost two Days since I had last disburthened myself. I was under great Difficulties between Urgency and Shame. The best Expedient I could think on, was to creep into my House, which I accordingly did; and shutting the Gate after me, I went as far as the Length of my Chain would suffer; and discharged my Body of that uneasy Load.    In het Nederlands hebben we de neutrale term zich ontlasten , die niettemin niet preuts of eufemistisch is en au fond ook best beeldend. We zien hem vanaf de eerste vertaling aange...
Meer lezen

571 Gulliver met driehonderd: schuilevinkjes

Afbeelding
1 Aan het begin van hoofdstuk 3 (we zitten nog steeds in Lilliput) vertelt Gulliver dat hij bezoek krijgt van jongens en meisjes to come and play Hide and Seek in my Hair . Verstoppertje spelen, ligt voor de hand, zoals 1940, 1979 en 2004 dat hebben. Maar dat heette vroeger ook anders: 1727 heeft schuylewinkje speelen , 1792 maakt er buitelen van en 1862 heeft schuilhoekje spelen. Dan vind ik schuilevinkje hier wel zo leuk, en zie: schuilevinkje heeft ook 1974! 2 Gulliver is eindelijk ontsnapt uit het dubbeleilandrijk Lilliput-Blefuscu met een sloep van zijn eigen formaat, die hij voor de kust van Blefuscu op de rotsen aantrof en opkalefaterde. Hij ziet een schip in de verte, en komt dichterbij, want the Wind slackened , dat wil zeggen de wind slapte (1727), nam af, maar direct daarna staat er hetzelfde werkwoord met het schip als onderwerp, The Ship slackned her Sails , dat is vertaald als zy lieten eenige zeylen vallen (1727), Het schip streek zyne zeilen (1792), het schi...
Meer lezen

569 Gulliver met driehonderd: piesen

Afbeelding
   Heel bijzonder, en bijzonder toepasselijk in het reisverslag, is dat Gulliver allerlei doodnormale lichamelijke zaken niet onvermeld laat maar zonder omhaal van woorden beschrijft. Na nog steeds vastgebonden op de grond liggend een aantal Lilliputse okshoofden drank soldaat te hebben gemaakt, moet hij piesen of pissen of plassen of sassen of afwateren of de aardappels afgieten, zijn zwager een handje geven, afblazen, buikhuilen, zijn stuk uitwringen, zijn hondje uitlaten of hoe zeg je dat op z’n Gullivers, netjes maar toch zonder schroom, met de woorden die hij zou gebruiken, niet om te epateren en grof of lacherig maar ook niet eufemistisch en wegkijkend overbeschaafd? Dus recht voor zijn raap, zoals in de achttiende en helemaal de zeventiende eeuw wel meer geschreven werd, en niet ergerlijk preuts, zoals in de negentiende en de eerste helft van de twintigste en eenentwintigste eeuw te doen gebruikelijk. Soon after I heard a general Shout, with frequent Repetition...
Meer lezen

568 Gulliver met driehonderd: wambuis

Afbeelding
   Gulliver wordt door de boogschutters van Lilliput met een vlaag pylen (1727) beschoten, terwijl hij op de grond vastgebonden ligt. Weliswaar weet hij de koorden van zijn haar enigszins los te rukken, zodat ik pasjens myn hooft ontrent de spatie van twee duym draayen kon (1727), maar een tweede torn (1727) levert hem een volgende pylenhagel (1792) op, plus begonnen ze hem met spiessen in de lenden te steeken (1792). Gulliver is blij dat hij zijn Buff Jerkin aanheeft, dat in de diverse huidige edities wordt uitgelegd als ‘a close-fitting leather jacket’.    Damnatie, een realium. Dat betekent opzoeken, naslaan, neuzindeboeken, websnuisteren. Het betreffende stuks plunje is in het verleden in het Nederlands vertaald als achtereenvolgens myn buffels rokje (1727), een leder Kamisool (1792), een vest van buffelleêr (1862), mijn buffelleeren wambuis (1940), mijn lederen wambuis (1974), een leren wambuis (1979) en een duffelse jopper (2004). ...
Meer lezen

499 Infinite Jest

Afbeelding
    Infinite Jest , de titel van het luchtige niemendalletje van David Foster Wallace, hoe vertaal je die? (Over het dat misschien een andere keer.)    Het is natuurlijk een quote unquote uit het bekendste toneelstuk aller tijden op het (anonieme) Drama des Levens na, uitgesproken als de hoofdpersoon op zijn speurtocht naar de dader(s) van een overval op een winkel in kantoorbenodigdheden in een kluisje van een badhuis in Oxford een schedel vindt die hij identificeert als die van Alaspoor Yorick, een Palestijns-Pakistaanse neurochirurg en schrijver van moppenboeken met een scatologische inslag.    Hamlet (de Hoofdpersoon) herinnert zich deze Alaspoor, roept hij (Hamlet) in de kleedruimte met de schedel in zijn hand uit, terwijl om hem heen in meer of minder behanddoekte staat badgasten langslopen van en naar de douches – als a fellow of infinite jest, of most excellent fancy .    Misschien gewoon eerst eens kijken hoe de t...
Meer lezen

567 Gulliver met driehonderd: kwalijk voorbeeld

Afbeelding
   Gulliver heeft (in hoofdstuk 1 van het Lilliput-deel) in Londen een chirurgijnspraktijk en via zijn leermeester, Mr. Bates, ook patiënten. Maar Mr. Bates gaat dood, en dan volgt een enigszins raadselachtige zin, want kennelijk weet Gulliver, aan zichzelf overgelaten, zijn patiënten niet te behouden en ook geen nieuwe te vinden. En dan staat er, dat hij weigert het slechte voorbeeld van veel van zijn collega-chirurgijnen te volgen en dan maar naar zee gaat. But, my good Master Bates dying in two Years after, and I having few Friends, my Business began to fail; for my Conscience would not suffer me to imitate the bad Practice of too many among my Brethren.    Welk slecht voorbeeld dat is, daar mogen wij naar raden. Het zou kunnen dat ‘bad Practice’ niet meer betekent dan er met de pet naar gooien, wat veel artsen zouden doen. In elk geval heb ik de indruk dat er meer achter zit, en dat ik het niet helemaal begrijp. De eerdere vertalingen hebben het ...
Meer lezen

1 Zelfreflectie

Afbeelding
   Een beetje zelfreflectie, kan dat kwaad?    Ja, natuurlijk.    Vertalen is iets wat zich grotendeels onbewust afspeelt. In die deinende en klotsende hersenmassa. Waar geen mensenhand ooit voet heeft gezet. Laat staan er levend uitgekomen is.    Vaak, als je gaat nadenken, doe je het verkeerde. Dan laat je je niet meer leiden door intuïtie. En dan mag je blij zijn als je derde instantie, de kritische, bij het nalezen je eerste ingeving herstelt.    Is denken slecht? vroeg een groot denker zich ooit af. En zijn antwoord was een ondubbelzinnig ‘ja’.        Ik noem het blog ‘Vandaags vertaalprobleem’ en daar heb ik meteen een vertaalprobleem. Want kun je ‘vandaags’ in bijvoegelijke zin gebruiken?    Eigenlijk niet.    Maar eigenlijk ook weer wel.    Want ik schrijf het toch?    Kijk, daar staat het. Zwart op wit. En h...
Meer lezen

59 Alle gelukkige gezinnen worden broeders

Afbeelding
   De voorbeelden.    De tien Nederlandse, negen Duitse, zes Engelse en drie Franse vertalingen van ‘alle gelukkige gezinnen’ op een rij.    Hoe doen we ze, chronologisch?    Is ook weer zo wat.    Hegeliaans bijna, alsof het alleen maar beter wordt want moderner, met de laatste vertaling aan de top van de piramide, het sluitstuk waar alle eerdere vertalingen onherroepelijk naar toe hebben geleid.    De bovenste stip van een stadig opgaande lijn.    Het Einde van de Vertaalgeschiedenis.    Terwijl het niet eens het Midden van de Vertaalgeschiedenis is.    En ook maar helemaal de vraag of de lijn niet eerder neergaand is. Of op-en-neergaand, zoals alles in de geschiedenis. Want alles gaat op en neer. Economie, beschavingen. Om met Bert Vanderslagmulders te spreken: ‘Zelfs mijn vinger.’    We doen het anders, op achternaam van de v...
Meer lezen

566 De Nederlandse Gullivers sinds 1727

Afbeelding
    Gulliver met driehonderd is tegelijkertijd de Nederlandse Gulliver met tweehonderdnegenennegentig. Want de eerste vertaling verscheen luttele maanden na de Engelse editie van oktober 1726, namelijk in januari 1727. Waarmee het de eerste Gulliver -vertaling ter wereld is. (De Franse volgde datzelfde jaar.) De vertaling is anoniem, maar de universiteitsbibliotheek van Leiden bezit een exemplaar, waar op de titelpagina in inkt en contemporaine orthografie staat bijgeschreven: ‘uijt het Engelsch vertaalt door Doctor Cornelis van Blankesteijn’. En de swiftoloog F.J.A. Jagtenberg heeft geen reden om dat in twijfel te trekken, al is over deze Van Blankesteijn verder niets bekend. [1]    De tweede vertaling dateert uit 1792 en is ook anoniem. De derde vertaling – ik tel alleen de complete vertalingen, niet de bewerkingen, meestal voor kinderen – is een uitgave van A.C. Kruseman uit 1862, van de hand van J.W.N. Mosselmans, en heet Reizen van Lemuel Gulliv...
Meer lezen

99 Het ga je goed (over Jesenin)

Afbeelding
   Een van de beroemdste gedichten in Rusland is ‘Do svidan’ja, droeg moj, do svidan’ja’ van Sergej Jesenin. Niet alleen omdat het zo mooi is, maar ook omdat het zo kort is – en omdat er een dramatisch verhaal aan vastzit.    Het is namelijk zijn laatste gedicht, zijn afscheidsbriefje aan de wereld, geschreven in het Leningradse hotel Angleterre twee dagen voor hij zichzelf het leven benam. Hij schreef het met bloed (zijn eigen) omdat de inkt in de pot op zijn kamer was opgedroogd. Het papiertje stopte hij een van de dichtende kling-ons die hem de laatste paar jaar van zijn leven als pluisjes omgaven, Wolf Ehrlich in de jaszak, met de boodschap ‘Lees later maar’. Die deed dat braaf en wachtte een hele dag, met het gedicht, speciaal voor hem geschreven brandend in zijn zak, maar toen was het te laat. Jesenin, zelfdestructieve lieveling van dichtminnend Rusland, had zich op 28 december 1925 met het flinterdunne elektriciteitssnoertje van zijn nachtlamp in zi...
Meer lezen