422 Ragbolrinus de uitnodiging

Reacties

Een reactie posten

met onder meer de afgelopen tijd

548 Existentiële vragen

Afbeelding
   Kindergedichten zijn bij uitstek geschikt voor de vragen des levens, existentiële vragen, vragen naar de zin van dit alles, wat het allemaal betekent en hoe de wereld in elkaar zit. Voor vragen waar geen antwoord op is. Wil je dat weten? Heb je daar toevallig interesse in? Prangen die vragen je? Dan: lees kindergedichten. Logische hersenkrakende grappen werken ook goed trouwens, Alice in Wonderland bijvoorbeeld. Of Wittgenstein passim. Een kind moet het kunnen begrijpen, mits onder dat begrijpen niet-begrijpen wordt verstaan – met dien verstande dat niet-begrijpen juist begrijpen in hogere en diepere zowel als engere zin is. En als een kind het al niet begrijpt (de wereld), hoe moeten volwassenen er dan chocola van bakken? Iedereen die zegt dat hij het begrijpt (de wereld) liegt. Zo begrijp ik het.    In de herfst vliegen de koeien naar het zuiden, dat is bekend. Minder bekend is dat koeien sowieso kunnen vliegen, en nog minder vaak wordt de vraag ge...
Meer lezen

549 Wat weet de belleman? Enige gedachten bij het lezen en vertalen van The Hunting of the Snark

Afbeelding
   Het is overbekend, omdat hij het zelf vertelde, dat Lewis Carroll The Hunting of the Snark achterstevoren schreef. Hij kreeg op zekere wandeling in de Vrije Natuur van een hogere instantie de regel ‘for the Snark was a Boojum, you see’ doorgespeeld, die de laatste regel ergens van moest zijn. En dat ergens van moest Carroll er toen bij verzinnen en wel zo, dat het logisch naar de slotregel toe leidde. Dat is knap lastig en lijkt een beetje op het bouwen van een huis en beginnen met het dak. Of op de manier waarop de Fransman Raymond Roussel zijn verhalen schreef, met een beginregel die, hetzelfde uitgesproken maar geheel anders geschreven (en dus iets compleet anders betekenend), tevens de slotregel was. Ga maar aanstaan! Best een contrainte.    Misschien is dit de reden dat The Hunting of the Snark verhaaltechnisch vreemde capriolen uithaalt en hier en daar eerder een verzameling losse eindjes lijkt dan een verhaal met kop en staart. Want alleen ...
Meer lezen

547 De Theseus-paradox

Afbeelding
   De Theseus-paradox luidt: hoeveel kun je van iets veranderen voordat het niet meer het oorspronkelijke ding is. Is een flauwekulparadox natuurlijk, want ik is ik en elk moment verandert sowieso alles, door slijtage, de tijd enzovoort. Ik is wie zich ik noemt.    Maar toch, als je de vraag stelt, puur en sec: is een bijl waarvan eerst het blad is vervangen en vervolgens de steel nog wel de oorspronkelijke bijl? Dan zul je je even achter je oren krabben en het niet meer weten. En daarvoor doe je het, als kinderdichter, om je lezers, al is het heel even, gek te maken.    De vorm ontleen ik aan de educatieve maar desondanks soms heel erg goede gedichten van Samoeïl Marsjak waarin de techniek, de vooruitgang en de overwinning van de mens op de natuur bezongen worden, jawel, vreselijke onderwerpen natuurlijk, maar technisch zitten de lange gedichten (‘sprookjes’ heten die in het Russisch) zo goed in elkaar dat ze bijna onweerstaanbaar zijn...
Meer lezen

469 Maartmaand Alicemaand – erratum op erratum

Afbeelding
   Maar er staat helemaal geen ‘12/6’ op de Hoedenmaker zijn hoed – zie ik nu pas, omdat ik op mijn falende geheugen had vertrouwd en het niet had opgezocht. En nu op de site van The Guardian een ingekleurde tekening van Tenniel tegenkwam uit de Nursery Alice uit 1890, toevallig. Er staat bij Tenniel ‘In this Style 10/6’ – en in mijn vertaling nu enkel ‘ fl 49,99’. Hoe nu verder?    Meteen rationaliserend en mezelf goedpratend denk ik: heel goed dat ik die tekst niet meevertaald heb, dan blijft de tekening mooi visueel.    Hoewel het natuurlijk geheel en al per ongeluk was.    Per ongeluk expres.    Expres per ongeluk. Het toeval wil ook wat. Laten staan dus, zoals het is. Er staat nu in elk geval wat.    Overschreeuw ik mezelf.    Of – piept het stemmetje er toch weer tussendoor – is het voor de derde druk en mag Floris zijn prachtige florijnen weer uitgummen en verkleind...
Meer lezen

499 Infinite Jest

Afbeelding
    Infinite Jest , de titel van het luchtige niemendalletje van David Foster Wallace, hoe vertaal je die? (Over het dat misschien een andere keer.)    Het is natuurlijk een quote unquote uit het bekendste toneelstuk aller tijden op het (anonieme) Drama des Levens na, uitgesproken als de hoofdpersoon op zijn speurtocht naar de dader(s) van een overval op een winkel in kantoorbenodigdheden in een kluisje van een badhuis in Oxford een schedel vindt die hij identificeert als die van Alaspoor Yorick, een Palestijns-Pakistaanse neurochirurg en schrijver van moppenboeken met een scatologische inslag.    Hamlet (de Hoofdpersoon) herinnert zich deze Alaspoor, roept hij (Hamlet) in de kleedruimte met de schedel in zijn hand uit, terwijl om hem heen in meer of minder behanddoekte staat badgasten langslopen van en naar de douches – als a fellow of infinite jest, of most excellent fancy .    Misschien gewoon eerst eens kijken hoe de t...
Meer lezen

2 Allitereren

Afbeelding
   Een blog schrijven, dat is toch een beetje tegen jezelf praten, en dan maar hopen dan je iets intelligents terugzegt. Want het gesprek moet verder. Het gesprek met jezelf.    Iets doms mag ook, gelukkig.    Iets doms is vaak beter.    Domme vragen bestaan niet, alleen domme antwoorden – zegt een oude Chinese wijsheid, overlopend van hedendagelijkse actualiteit.    Mensen willen altijd graag vertellen wat ze weten. Wat ze niet weten vinden ze niet zo interessant.    – Ik weet wat!    – Zo moet het!    – Dit is goed en dat is fout.    En dat alles met een waarlijk jaloersmakende zekerheid.    (Ik heb gehoord dat een blog best een beetje persoonlijk mag zijn, vandaar deze uitweiding.)    Ik vertaal Dovlatov.    Dovlatov schrijft misschien wel het helderste proza van de afgelopen honderdduizend jaar....
Meer lezen

107 Dhr. Duffy en het pijnlijk geval

Afbeelding
   ‘Een tragisch geval’ heet de vertaling van Rolf en Edo Loeber van ‘A Painful Case’ uit Dubliners van James Joyce. We schrijven 1967.    In 1968 vertaalt Rein Bloem het als ‘Een pijnlijke zaak’. Die titel blijft tot 1997, zeven drukken lang behouden – en ook in de achtste druk uit 2004, waarin Erik Bindervoet en ik de tientallen dingen die hij had overgeslagen hebben teruggezet en de honderden ergste fouten, missers, blunders, slordigheden etc. hebben proberen te verwijderen – zeer tegen de zin van de vertaler, die er in samenspraak met de redacteur een heleboel weer in ere herstelde en en passant een hele hoop verse miskleunen beging. (Jongens en meisjes, doe dat nooit, andermans vertaling herzien: heel slecht voor je hart.) (En laat jouw vertaling ook nooit herzien!)    In 2016 mochten Erik en ik het dan eindelijk helemaal zelf doen en vertaalden we de titel als ‘Een pijnlijk geval’.    De hoofdpersoon, meneer Duffy, i...
Meer lezen

458 Instructies voorafgaand aan een buitenlandse reis (het titelgedicht)

Afbeelding
_____ _____     Instructies voorafgaand aan een buitenlandse reis dateert uit 1974 en is ook wel bekend als Een half uur bij het vakbondscomité (Полчаса в месткоме). Het is een lied vol absurde realia en propagandistische frasen uit de toenmalige Sovjet-realiteit, waarvoor veel Russen inmiddels het internet moeten raadplegen. Je zou kunnen zeggen dat het tot het – zelden vertaalde – corpus humoristische liederen van Vysotksi behoort, als het allemaal niet zo treurig was. Maar goed, het een kan niet zonder het ander.     Hier wordt het door VV vertolkt op YouTube. Instructies voorafgaand aan een buitenlandse reis Was ik gisteren in de smidse klaar, dubbel het plan had ik verstouwd, krijg ik een buitenlandse reis zomaar van de werkplaats in m’n mik gedouwd. Ik douche de smeerboel en het roet, eet een kouwe sprot met graten, en kreeg toen de instructies, kort en goed wat je d’r mag en wat je d’r moet laten. Het dagelijkse leven is daar ...
Meer lezen

345 Register & Inhoud VandaagsVertaalProbleem (cumulatief)

Afbeelding
[Hiermee vervallen de registers van blog 132 en blog 241 .] Inhoud 1 Register 2 Inhoud 1 REGISTER VandaagsVertaalProbleem    2x2=5: 525    99 manieren om één gedicht te vertalen: 372 (zie verder Nacht, trottoir )    112 (911, EHBO): 229    Aarens, Evi: 275 , 287 , 307 , 374    Achmatova, Anna: 146    Adama van Scheltema, C.S.: 430     Adventures of Hajji Baba of Ispahan , The : 426    advertenties, sovjet: 223 , 277    AI: 341 , 378 (zie ook machinevertalen )    alfabet: 400 , 401    algemeniteiten: 1 , 5 , 11 , 26 , 28 , 31 , 36 , 38 , 41 , 85 , 89 , 100 , 110 , 143 , 146 , 165 , 281 , 462     Alice in Wonderland : 131 , 272 , 391 , 411 , 415 , 432 , 468 , 469 , 470 , 471 , 472 , 473 , 474 , 475 , 476 , 514 , 538 , 548 (zie ook Alisa )    Alisa (de Russische Alice)...
Meer lezen

457 Instructies voorafgaand aan een buitenlandse reis (de inleiding)

Afbeelding
_____ _____    Hoera. Ook dit is uit. Waarvoor ik vreesde met groten vreze. Want: wordt het wat, deze vertalingen van liedjes? Niet zomaar liedjes, maar die van de sovjetbard bij uitstek, die nog steeds alom in het hart wordt meegedragen van elke Rus, goed of fout of iets daartussenin. Is de portee, de kracht, de waanzinnige taalbeheersing, het rijm en ritme, de humor maar ook de ernst, de orakeltaal, de diepzinnigheid, de pracht, de ambiguïteit, de recht-voor-zijn-raapheid, de couleur locale, de typische Sovjet-achtergrond waarvoor hedendaagse Russen hun Sovjetopedia moeten opslaan, is alles wat Vysotski Vysotski maakt wel over te brengen in een andere taal? En dan ook nog zonder zijn stem en zijn guitaarspel erbij te horen. Dat is tegen de klippen op, de bierkaai in, tegen het verticaal van een loodrechte bergwand op vertalen. Onmogelijk.    Ik had welgeteld één liedje van hem vertaald, Ik praat niet met jou, ik ben wel wijs , omdat een strofe eruit...
Meer lezen