422 Ragbolrinus de uitnodiging

Reacties

Een reactie posten

met onder meer de afgelopen tijd

552 Tweedst

Afbeelding
   Als zich in een gedicht een woord aandient waar ik op moet rijmen – omdat het het belangrijkste woord in de regel is, of omdat het gewoon een heel leuk rijmwoord is – dan doe ik net als Majakovski [1] en dan zoek ik net zo lang tot ik iets gevonden heb. En geef niet op of ga smokkelen of zo en verstop het woord op een niet hoevende rijmen plek in de zin. [2]    Ik wilde bijvoorbeeld heel graag op tweedst rijmen, in de zin van ‘hij was eerst en ik was tweedst’. Daar waren wel rijmwoorden op, maar dan moest ik er een verhaal bij verzinnen. Dat lukte gelukkig en het resultaat was Zwemwedstrijd : [3] ‘Hier is de rivier het breedst!’ Riepen we en we sprongen met een plons, En man, we zwommen, zwommen, zwommen Om als eerste aan te kommen. Hun kwamen net iets eerder aan als ons, Maar de onzen waren wel mooi tweedst.    Maar soms lukt het ook niet of nauwelijks.     Noten.    [1] Bij mij op de maan , ...
Meer lezen

553 Onmogeloze rijmen en de Jaap Bakker

Afbeelding
   Voor wie veel rijmt is de Jaap Bakker zijn beste vriend, ’s werelds beste rijmwoordenboek ooit, in elk geval van het Nederlands anno nu. Maar ook de Jaap Bakker kan niet alles. Als je bijvoorbeeld – en het gebeurt niet gek vaak, maar ook niet nooit – op het getal twaalf wil rijmen? Op raadsel ? Op gordel ? Op wulpst ? Op tarwe , vroegte , kostelijk ? Op gruwel , op midden , op aarzelt ? Op slordig ? Op nieuw – wat ook best nog al eens voor wil komen en je wil niet uitwijken naar een halfrijm op -uw ? Heel vervelend is dat er niets rijmt op wereld , tenminste in de Jaap Bakker. [1] En als je plotseling een regel op andijvie hebt?    Het klassieke onmogelijk berijmbare woord, herfst , kent in de nieuwste uitgave van Ik wou dat ik twee hondjes was op p. 182-184 een hele subsectie met wel zeven gedichten waarin op herfst gerijmd wordt, en daar staat mijn eigen herfstgedicht, Zwerf, zwerver, zwerfst nog niet eens bij.     ...
Meer lezen

551 Vysotski besproken

Afbeelding
   Niet allemaal tegelijk! Ze hebben merendeels een tijdje op zich laten wachten. En zoals recensies nu eenmaal zijn: niet overal slaan ze de plank raak. Aanvechtbaarheden zijn er legio. Niet ter zake doende opmerkingen ook. (Poetin? Poetin? Wat heeft die ermee te maken?) Maar al met al: lof en prei wie lof en prei toekomt. Achtereenvolgens zijn het: _____    Willem G. Weststeijn in het inmiddels doorstartende Tijdschrift voor Slavische Literatuur 98 van maart 2025: _____    Jan Paul Hinrichs in De Parelduiker , 2025-2: _____    Michel Krielaars, zijn column in de NRC van 20 november 2025, De liedjes van Vladimir Vysotski laten het absurde Russische leven klinken , achter een betaalmuur. Krielaars noemt de bundel ‘een door Robbert-Jan Henkes gemaakte en zowel speels als knap vertaalde keuze uit de zeshonderd liedjes die de Russische Jacques Brel heeft nagelaten.’ En dan volgt er over Vysotski nog dit: De bard e...
Meer lezen

540 Een feest van onverzorgd Nederlands

Afbeelding
_____ [wat voorafging: Bij vertalen horen, in de woorden van legendarische tovenaar-vertaler Pé Hawinkels, ‘bepaalde vormen van enthousiasme’ waardoor je wel eens van de letter afwijkt om de geest te vangen. Is Infinite Jest van zulk hout gesneden dat het ongrammaticale woorden duldt en zelfs aanmoedigt, in vertaling?] _____    Ik waag het erop, het woord vandaags onderbrengen in Eindeloos vertier – zoals het nu gaat heten, het denken over de titel heeft me zo’n half jaar gekost, en het is niet mijn eerste keus, wat het nu geworden is, Eindeloos vertier , ik was zelf uiteindelijk uitgekomen op Grenzeloze grol , wat de uitgever, denk ik, toch niet serieus genoeg vond, alsof ik het boek niet ernstig nam en het boek niet ernstig genomen hoefde te worden – wat natuurlijk helemaal de bedoeling niet was van die titel, het is een mooie alliteratie ten eerste, die Infinite Jest ook is, als je Jest met een hoofdletter I schrijft zoals dan kon in tijden van weleer en va...
Meer lezen

499 Infinite Jest

Afbeelding
    Infinite Jest , de titel van het luchtige niemendalletje van David Foster Wallace, hoe vertaal je die? (Over het dat misschien een andere keer.)    Het is natuurlijk een quote unquote uit het bekendste toneelstuk aller tijden op het (anonieme) Drama des Levens na, uitgesproken als de hoofdpersoon op zijn speurtocht naar de dader(s) van een overval op een winkel in kantoorbenodigdheden in een kluisje van een badhuis in Oxford een schedel vindt die hij identificeert als die van Alaspoor Yorick, een Palestijns-Pakistaanse neurochirurg en schrijver van moppenboeken met een scatologische inslag.    Hamlet (de Hoofdpersoon) herinnert zich deze Alaspoor, roept hij (Hamlet) in de kleedruimte met de schedel in zijn hand uit, terwijl om hem heen in meer of minder behanddoekte staat badgasten langslopen van en naar de douches – als a fellow of infinite jest, of most excellent fancy .    Misschien gewoon eerst eens kijken hoe de t...
Meer lezen

162 Hoe schrijf en vertaal je Russische kindergedichten?

Afbeelding
   Kornej Tsjoekovski wist hoe je Russische kindergedichten moest schrijven. Hij begon ermee, in Petersburg aan het begin van de twintigste eeuw, toen het hem als literatuurcriticus begon op te vallen hoe slap en saai en belerend en ongrappig in toon en in onderwerp de allermeeste kindergedichten waren. Zelden zat er iets bij dat ook werkelijk voor kinderen geschreven leek. Hij publiceerde er boze stukken over.    ‘Schrijf ze dan zelf,’ suggereerde Maksim Gorki, en dat deed hij.    Na een paar aarzelende beginnetjes in tijdschriften en verzamelbundels kwam hij in 1917 met een 545 regels tellend epos over een mijnheer Krokodil die de straten van Petersburg onveilig maakt, verdreven wordt door een jeugdige held met een speelgoedzwaardje, maar terugkomt om de dieren uit de dierentuin te bevrijden: Door moerassen en foreesten Loopt het leger woeste beesten, Aan het hoofd hun oorlogsvorst, De armen kruislings op de borst...   ...
Meer lezen

340 Jan Klaassen, de Nederlandse Petroesjka (9)

Afbeelding
XIX.    Met Jan Klaassen kon je zelfs je verkeersdiploma halen. In 1956 werd onze pop in Jan Klaassen, kijk uit! de mascotte voor Veilig Verkeer Nederland [1] en in hetzelfde jaar schreef B.J. Haenen Verkeersavonturen van Jan Klaassen . XX.    Van een heel ander kaliber is het anti-oorlogsstuk van Paul Rodenko uit 1955, Jan Klaassen en de vredesmachine, Een spel voor poppenkast . Net als Jan Engelman wist ook Paul Rodenko van wanten en van woorden. De orensnijder tulpensnijder zag kangaroes door venstergaten kijken, de smalle reigerblik van het licht staren, en de zon aan zijn voeten spelen als een ernstig kind. En Rodenko vertaalde in 1946 het magistrale epos De twaalf van Aleksandr Blok, waarin Jezus in de Petersburgse sneeuwstorm opduikt aan het hoofd van een bataljon revolutionaire soldaten – onlangs door mij na 77 jaar eindelijk opnieuw vertaald (uitgeverij Vleugels bracht het uit).    Het stuk is het meest op rijm met af en t...
Meer lezen

43 Ontegenovergestelden

Afbeelding
   Hierop was ik uitgekomen:       Bij de auteur Volin trof je aan:       ‘... Hij maakte een willekeurig gebaar...’       En op dezelfde bladzijde:       ‘... Met een onwillekeurig gebaar toonde Kim...’       Het woord staat op z’n kop. De inhoud stroomt eruit. Of liever gezegd, het had geen inhoud. De woorden stapelen zich ontastbaar op, als de schaduw van een lege fles...    Maar ik ben niet tevreden.    Alichanov ligt op bed en neemt zijn collega-auteurs de maat. Die maar raak schrijven. Lukraak woorden op elkaar stapelen. Zelfs tegenovergestelde begrippen laten optreden die hetzelfde willen zeggen. Waardoor ze niks meer zeggen, de betekenis verdwijnt, zinloos wordt.    En die mogen zich schrijver noemen!    Dovlatov laat in zijn werk zijn hoofdperso...
Meer lezen

345 Register & Inhoud VandaagsVertaalProbleem (cumulatief)

Afbeelding
[Hiermee vervallen de registers van blog 132 en blog 241 .] Inhoud 1 Register 2 Inhoud 1 REGISTER VandaagsVertaalProbleem    2x2=5: 525    99 manieren om één gedicht te vertalen: 372 (zie verder Nacht, trottoir )    112 (911, EHBO): 229    Aarens, Evi: 275 , 287 , 307 , 374    Achmatova, Anna: 146    Adama van Scheltema, C.S.: 430     Adventures of Hajji Baba of Ispahan , The : 426    advertenties, sovjet: 223 , 277    AI: 341 , 378 (zie ook machinevertalen )    alfabet: 400 , 401    algemeniteiten: 1 , 5 , 11 , 26 , 28 , 31 , 36 , 38 , 41 , 85 , 89 , 100 , 110 , 143 , 146 , 165 , 281 , 462     Alice in Wonderland : 131 , 272 , 391 , 411 , 415 , 432 , 468 , 469 , 470 , 471 , 472 , 473 , 474 , 475 , 476 , 514 , 538 , 548 (zie ook Alisa )    Alisa (de Russische Alice)...
Meer lezen

547 De Theseus-paradox

Afbeelding
   De Theseus-paradox luidt: hoeveel kun je van iets veranderen voordat het niet meer het oorspronkelijke ding is. Is een flauwekulparadox natuurlijk, want ik is ik en elk moment verandert sowieso alles, door slijtage, de tijd enzovoort. Ik is wie zich ik noemt.    Maar toch, als je de vraag stelt, puur en sec: is een bijl waarvan eerst het blad is vervangen en vervolgens de steel nog wel de oorspronkelijke bijl? Dan zul je je even achter je oren krabben en het niet meer weten. En daarvoor doe je het, als kinderdichter, om je lezers, al is het heel even, gek te maken.    De vorm ontleen ik aan de educatieve maar desondanks soms heel erg goede gedichten van Samoeïl Marsjak waarin de techniek, de vooruitgang en de overwinning van de mens op de natuur bezongen worden, jawel, vreselijke onderwerpen natuurlijk, maar technisch zitten de lange gedichten (‘sprookjes’ heten die in het Russisch) zo goed in elkaar dat ze bijna onweerstaanbaar zijn...
Meer lezen