544 De kloten van de admiraal


Ze waren zwaarder dan gedacht,
de kloten van de admiraal,
maar in de kombuis werden ze verwacht
voor ’t grote kerstfeestmaal
_____

Uit het togdazine, hier. Een doorlopend bijgewerkt register op alle VandaagsVertaalProblemen staat in blog 345.

Reacties

Een reactie posten

met onder meer de afgelopen tijd

578 Het molentje

Afbeelding
   Mijn favoriete gedichten zijn gedichten waarin niets gebeurt. Maar daar zit ik qua kindergedichten wel met een probleem. Want die willen spannend zijn. Met veel actie.    Daarom doe ik vooral mijn best de twee te combineren. Gedichten waarin én niets gebeurt én die toch razend spannend zijn. Zoals Er liep een man op straat en De wezel en de ezel .    Deze mag er ook wezen, al is hij kort. Hoewel, misschien is het een eeuwigdurend gedicht en kun je aan het eind gewoon weer door met het begin.    Maar wie is dat ‘mannetje ‘aan een molentje’? De mulder? Het is een beschrijving, verklap ik, van een whirligig , een windspeeltje, waarop het mannetje gaat staan als de wieken draaien en weer gaat zitten als het molentje stopt.    Maar maakt dat wat uit als je het niet weet? Het molentje Een mannetje aan een molentje          dat draaide, draaide, draaide, de wi...
Meer lezen

579 Eigenlijk het mooiste woord

Afbeelding
   Als je mensen vraagt wat is het mooiste woord in het Nederlands krijg je meestal als antwoord liefde . Oké, het is niet gek, hoewel ik het nog mooier vind als je het met twee ff-en schrijft, als lieffde . Andere mensen vinden desalniettemin het mooiste woord in het Nederlands of ochtendgloren of avondschemer of soelaas of voortvarendheid , of omdat ze het begrip zo mooi vinden, gunnen of edelmoedigheid of liefkozing of verzuchten . Scharminkel , bazuin , murmureren scoren ook punten. Je hoort ook soms de woorden stoeptegel , schermutseling of sikkeneurig noemen. Sprookjesachtig is van zichzelf al sprookjesachtig, vinden weer anderen. Fnuikend is altijd mooi. En nachtschade . Of een mooi vertaald woord zoals alvleesklier (pancreas). Er zijn zelfs mensen die het in alle opzichten gruwelijke woord vrijen het mooiste vinden, waarschijnlijk omdat het hun favoriete bezigheid is. Je hebt wat bezigheden betreft ook oernederlandse woorden als niksen en uitwaaie...
Meer lezen

577 Eindeloze handreikingen

Afbeelding
   Het is tegenwoordig, met de omvang van IJ / EV als een van de voornaamste lokkertjes, ja misschien wel het USP van de roman, bijna niet meer voor te stellen, maar toen DFW met het boek bezig was, werd hij vooral gekweld door de zorg dat het boek te dik zou worden. Niet te dik voor wat het was, maar te dik voor de dikglazige ogen van potentiële uitgevers, die in plaats van gouden bergen hoog oprijzende papierkosten voor zich zagen, waartegen de oudpapieropbrengsten, mocht de oplage, wat meer dan waarschijnlijk was, vernietigd moeten worden wegens wansucces, hoe groot ook (de opbrengsten) (vanwege de dikte) niet of nauwelijks zouden kunnen opwegen. DFW had diverse trucjes om de omvang wat minder angstwekkend te doen schijnen, al trapte geen uitgever daar natuurlijk in:    1) Eindnoten in een veel kleiner typlettertje: veel eindnoten zouden best in het lopende verhaal opgenomen kunnen worden, maar toen DFW ze eenmaal had bedacht, gingen ze een heel eig...
Meer lezen

345 Register & Inhoud VandaagsVertaalProbleem (cumulatief)

Afbeelding
[Hiermee vervallen de registers van blog 132 en blog 241 .] Inhoud 1 Register 2 Inhoud 1 REGISTER VandaagsVertaalProbleem    2x2=5: 525    99 manieren om één gedicht te vertalen: 372 (zie verder Nacht, trottoir )    112 (911, EHBO): 229    Aarens, Evi: 275 , 287 , 307 , 374    Achmatova, Anna: 146    Adam en Eva: 124 , 383 , 512 , 579    Adama van Scheltema, C.S.: 430     Adventures of Hajji Baba of Ispahan , The : 426    advertenties, sovjet: 223 , 277    AI: 341 , 378 (zie ook machinevertalen )    alfabet: 400 , 401    algemeniteiten: 1 , 5 , 11 , 26 , 28 , 31 , 36 , 38 , 41 , 85 , 89 , 100 , 110 , 143 , 146 , 165 , 281 , 462 , 557 , 559     Alice in Wonderland : 131 , 272 , 391 , 411 , 415 , 432 , 468 , 469 , 470 , 471 , 472 , 473 , 474 , 475 , 476 , 514 , 538 , 5...
Meer lezen

576 Hoe ik stuitte op een brusseleirse Pruimen-Jantje

Afbeelding
   Twee jaar geleden ontdekte ik, rijkelijk laat, de Franse striptekenaar Lewis Trondheim. Aanvankelijk als oprichter en een van de drijvende krachten achter de stripuitgeverij l’Association. En wel als bedenker en maker van OuBaPoliaanse strips, afkomstig uit het Ouvroir de Bande Dessineé Potentielle, de strip-afsplitsing van de Werkplaats van Potentiële Literatuur van Raymond Queneau en consorten. Strips met beperkingen! François Ayrolles ‘reduceerde ’bijvoorbeeld Prousts Recherche tot één strippagina met zes plaatjes. En Gilles Ciment deed hetzelfde met Kuifje en de Sigaren van de Farao . Maar ook mogelijk zijn Expansie, Herkadrering, Iteratie etc. Er zijn inmiddels zes OuBaPo-bloemlezingen uitgekomen en talloze losse albums, alles met een weelde aan contraintes.    Trondheim maakte eerst voornamelijk minimalistische strips, soms een boek met één enkele tekening, eindeloos herhaald, maar onderverdeeld in strookjes met gags ( Le dormeur bijvoorbeeld)...
Meer lezen

342 De hond en zijn mens

Afbeelding
   Ik vertaal nu tussen alle bedrijven door een rijk geïllustreerd en kort betekst sympathiek kinderboek over het ‘hebben’ van een hond uit het Russisch, en daar heb ik meteen al een gedeelte van mijn vertaalprobleem te pakken. Want dat zeg je zo in het Nederlands, je hebt een hond, wat meteen de scheve verhouding weergeeft. Een hond wordt gehad en de mens is het baasje , de choziaïn in het Russisch en in het Engels is het nog een graadje bezittelijker want daar is het de owner .    Taal vormt het denken, het was Karl Kraus die op die zere plek het eerst zijn vinger legde. De smerige Groote Oorlog (de eerste, niet de laatste) werd voor Duitse oren verteerbaar, ja eerbaar gemaakt door afgesleten metaforen als ten strijde trekken , met open vizier strijden , het zwaard opnemen , en door het kreperen in de loopgraven een heldendood te noemen, uit vaderlandsliefde begaan. Politici maken er nog steeds gebruik van, bijvoorbeeld door de verdelgingsmissie van...
Meer lezen

38 De rekkelijken en preciezen

Afbeelding
   De tegenstelling letterlijk-vrij is – in de feitelijke praktijk van de pennen in de inkt en de vingers op de toetsen – een schijntegenstelling. Want ‘wat er staat’ is altijd iets in een andere taal. Wat de vertalers ervan maken is nooit wat er staat in het origineel. Letterlijk letterlijk is alleen om die reden al een onmogelijkheid.    Dat weten vertalers heel goed. Je zult vertalers zelf dan ook zelden kunnen betrappen op de stellingname dat ze ‘vertalen wat er staat’ en dat hun vertalingen ‘transparant’ zijn. Al zijn er betreurenswaardige uitzonderingen.    Maar het is zo’n verlokkelijk simpele tegenstelling: letterlijk versus vrij. De letterlijken (manmoedig) vertalen wat er staat en de vrijen (liederlijk) spelen zelf auteurtje.    Het doet een beetje denken aan onze nationale trots de godsdienststrijd, toen de rekkelijken en de preciezen elkaar in de uitbundige baarden vlogen. De preciezen vonden dat de mensch was v...
Meer lezen

353 Ireland’s Eighth Mathematical Wonder: Recounting the 111 Terms of Abuse

Afbeelding
[Abstract.] Long lists in Finnegans Wake Joyce composed to contain exactly 111 items, for in the dream mathematics of the novel 111 equals III equals the three children of the Earwicker family. The list of invectives at page 71-72 should be no exception. But are there actually 111 terms of abuse, hurled by Herr Betreffender at the hapless innkeeper? It requires a lot of imaginative reading and counting to come to that number – if possible, even. This epic essay tries exactly that, by following the growth of the list, from a mere six or seven in the 1923 first draft to the final count in the Tulsa page proofs and Joyce’s 1940 corrections for the second edition – meeting underway multiple transmissional departures, lost additions, misplaced commas and other disruptive elements that Joyce tried to solve to come to his ideal total. And did he succeed? Spoiler: in his own final count he did, by hook or by crook, thus silently approving of everything that went wrong in the stages leading u...
Meer lezen

65 Tolstoj en zijn broers laarzen

Afbeelding
   Tolstoj schrijft belabberd, zegt Hans Boland. Nietes, zegt Willem Weststeijn. Wie heeft gelijk?    Tolstojs stijl is naatje, zegt Mariëngofs hoofdpersoon Olga in Cynici : ‘Ondanks hun krenterigheid zijn Fransen toch wel naïef. Ze leren nu al bij ons om hun romans met dezelfde slechte literaire stijl als Tolstoj en even saai als Dostojevski te schrijven. Maar helaas, het wil ze niet lukken.’    Nietes, zegt Nabokov: ‘Tolstoj is de grootste Russische schrijver van verhalend proza. Als we zijn voorlopers Poesjkin en Lermontov buiten beschouwing laten, kunnen we de grootste kunstenaars van het Russische proza als volgt rangschikken: één Tolstoj; twee Gogol; drie Tsjechov; vier Toergenjev.’    Mensen, mensen! Wees toch lief voor elkaar! Jullie hebben allemaal gelijk! Jij, en jij, en jij en jij ook.    Tolstoj bekommerde zich bar weinig om zijn schrijfstijl.* Zeker vergeleken met de zorg die Tsjechov aan het eff...
Meer lezen

124 Proteus uit de werkplaats van de Ulixes-vertalers

Afbeelding
   Zo hebben wij de kleine Proteus-passage aangepakt, tussen 2008 en 2012. De aantekeningen die we voor onszelf maakten laat ik buiten beschouwing. Hieronder volgt louter het ontstaansproces van de uiteindelijke vertaling, getiteld Ulixes , inmiddels opnieuw licht herzien (het houdt nooit op) als Salamander-pocket uitgebracht, de vijfde druk. _____    Verwijzingen. James Joyce, Ulixes , vertaald door Erik Bindervoet en Robbert-Jan Henkes, Athenaeum—Polak & Van Gennep, 2020 (2012).
Meer lezen